Komiks is Life in the 90s

Ano ang kwentong Komiks mo?

Ang mga komiks ng dekada nobenta ay hindi lang simpleng babasahin para sa akin isa silang portal sa panahong simple lang ang buhay. Walang WiFi, pero puno ng imahinasyon. Walang Netflix, pero sagana sa kwento. Ang hindi ko lang nagugustuhan sa Komiks ay yung mabibitin ka sa nagtatapos na salitang "DURUGTUNGAN" o "ABANGAN ANG SUSUNOD NA KABANATA" sa mga kwentong binabasa mo. Bawat kwento sa komiks ay kapana-panabik at talaga nga namang bibili ka ng susunod na issue masubaybayan mo lang ang kwentong kinaiibigan mo. Ganyan ang simpleng buhay noon ng katulad  kong lumaki sa 90s at sa piling ng mga komiks na naging koleksiyon ko na sa haba ng panahon. At ngayon, samahan niyo akong maglakbay pabalik sa panahong yon, kung saan ang papel ay hindi lang pambalot ng tinapa, kundi isang portal sa kaharian ng imahinasyon at kakulitan.

Fresh pa sa ispan ko ang set up ng komiks stand sa harap ng aming eskuwelahan. Tuwing Biyernes, ako bumibisita dito para i-check kungmay bagong issue na ang pinakapaborito kong Komiks, ang legendary Funny Komiks na halos kinaibigan lahat ng mga batang lumaki sa dekada nobenta. Pagsapit ng alas-singko maririnig mo na ang bell hudyat ng pag-uwi namin at tapos na ang klase. Tatawid na ako niyan sa paborito kong komik stand at hahanapin ang fresh na issue. Hindi lang panay komiks ang tinda dito, nariyan din ang mga songhits na katulad ng Hothits, Jingle, Hyper Jam, Sonic, Most Wanted Hits, at Jammin. Hindi ko kinahiligan ang songhits pero nakakabili paminsan-minsan kapag may gusto akong malamang lyrics para hindi lang ako sumabay sa hangin na hindi ko alam ang lyrics kapag trip naming kumanta. Ang songhits rin ang nagsilbing guitar practice ng mga romantikong classmates ko na nagigitara para magpasiklab sa mga cute na classmate naming babae. Malakas daw kasi ang dating at nakakapogi ang pagigitara noon (kahit panget ka) basta marunong ka daw tumipa ng gitara at malamig ang boses mo parang love potion ito na mapaibig mo ang isang dalaga. Sa stand na ito narito rin ang mga diyaryo, nariyan yung malalaking diyaryo na katulad ng Philippine Star, Inquirer, Manila Bulletin, Manila Standard at Manila Times. Nagamit ko angmga ito nung tumanda na ako at natapos ng kolehiyo kasi kadalasan dito ako nagjojob hunt para makahanap ng trabaho sa pamamagitan ng Classified Ads section kung saan naka-post ang mga vacant jobs sa lungsod ng Maynila, Makati, Mandaluyong at Quezon City. Di rin mawawala ang mga tabloid na diyaryo katulad ng Abante Tonite, Remate, Tempo, People's Tonight (inilalabas tuwing tanghali), People's Journal (tuwing umaga), Pilipino Star Ngayon, Tiktik at Bulgar. At syempre ang pinaka-special sa akin ang highlight ng aking kabataan, ang mga komiks. ang Funny Komiks na super paborito ko dahil kay Combatron at Planet Opdi Eyps, ang Bata-Batuta na mortal na kakumpetensiya ng Funny Komiks para silang Coke at Pepsi ng mga softdrinks brand noon. Ang mga pang-adult komikas gaya ng Aliwan, Extra, Hiwaga, Shocker, Top Special Stories Komiks, Mabuhay, Pantastik, Super Klasiks, Kidlat Komiks at marami pang iba. 

Katabi ng komiks ang stand ang panaderya, siyempre kung magbabasa ka ng komiks kailangan mo ng tsibog para mas masaya ang pagbabasa. Bibili lang ako ng Sarsi at ipalalagay ko sa plastik at limang pirasong tikoy roll na naka-pack ay ayos na Friday night ko sa pinakasimpleng aliw. Kung Netflix sa mga kabataan ngayon kami naman ay binge-reading noon. Napakalaki ng pagkakaiba di ba? Pero ngayon wala na  yung komiks stand sa harap ng aming eskuwelahan. Napaka nostalgic sa akin nito noong ako'y bumisita sa aking lugar na kinalakihan sa San Andres Bukid, Manila.Halos lahat sa puwesto na iyon ay naroon na lahat ang iyong pangangailangan. Ang Mianis na bilihan namin ng school supplies, may barberya, panaderya, mini palengke, Minute Burger, bangko, simbahan at ang aming eskuwelahan. Isang sakay lang papunta naman sa Paco Market kung sakaling mamimili kayo sa mas malaking palengke. 

                                                                                        Kamikazee - Mundo ng Komiks

Ngayon sa aking mga nabanggit na komiks ay may kanya-kanya silang pagkakaiba. Iba-iba ang mga nilalamanna kwento depende sa kung ano ang iyong bibilhin. Narito ang aking description:

Ang Hiwaga Komiks: 

Ang komiks na ito ay ang ikatlong komiks na nagmula sa Ace Publications, ang nangungunang producer ng komiks sa Pilipinas. Nagpatuloy ito sa mga kwentong misteryo, pantasya at horror, may mga itim at puti na interior ang komiks noon kaya klasik na klasik ang graphics at text, at lumalabas minsan bawat dalawang linggo. Noong 80's ay napalitan na ito ng mas maraming soap opera themed stories. Sa madaling salita nahaluan na ng drama ang mga kwento dito. 

Funny Komiks

Ang sabi ko nga ang paborito ko sa lahat ng komiks. Ang komiks na hari ng katatawanan sa mga kwento katulad ng Planet Opdi Eyps, Mr & Mrs, Niknok at naging Eklok kalaunan. 

Kung batang 90s ka at hindi mo kilala si Super Inggo, Force 1 Animax, Darmo Adarna, Combatron, o si Super Blag, malamang alien ka o pinaglihi ka sa encyclopedia.

Combatro na ang totoong pangalan ay Empoy. Sino ang makakalimot sa robot na mukhang si Megaman pero may attitude na parang si FPJ? May laser sa dibdib, helmet na pang-Future, may asong aprprentice na si Askal at Dobbernaut at mga kalaban na ang pangalan ay "Death Metal" at "Abodawn." Napaka-heavy metal ng vibes, parang soundtrack ng buong komiks ay gawa ng Eraserheads x Metallica.

At syempre, huwag natin kalimutan si Niknok, ang batang na parang spiritual cousin ni Dennis the Menace. Lagi siyang hinahabol ng nanay niya na may tsinelas. Ang batang pasaway, makulit at cute. Kalaunan ay nagpaalam si Niknok at naging si Eklok na parehas din niyang kasing-cute at makukulit na kwento. Nagkaiyakan pa nga noon nang mawala si Niknok sa buong issue ng Funny Komiks sapagkat nagpaalam na rin ang writer ng Niknok. 

  

Bata Batuta Komiks

Kung ang Islas Filipinas Publishing ay may Funny Komiks, hindi rin magpapatalo ang Graphic Arts Incorporated dahil gumawa sila ng Bata Batuta Komiks. Naging mahigpit na magkaribal ang dalawang komiks na ito na target ang mga kabataang mambabasa ng komiks.

Katulad ng Funny Komiks, nagpapabili rin ako nito noon sa lola ko o sa nanay ko pero minsan lang, 'di tulad ng Funny Komiks na every Friday ay meron akong kopya nang walang mintis. Kaya naman dalawa lang ang natatandaan kong characters sa komiks na ito: Si Biboy, Ang Iskolar Ng Bayan at si Binibining Bonita.

Makinis ang papel na gamit ng Bata Batuta sa paggawa ng komiks at magaspang naman ang papel ng Funny Komiks. Pero nang tumagal ay naging makinis na ang Funny Komiks, at gumaspang naman ang sa Bata Batuta. At naging mas popular na rin nga ang Funny kesa Bata Batuta magmula noon. May mga kwento tungkol sa talking animals, batang superhero na may kapangyarihang nagmumula sa nilagang itlog, at isang aleng nagbebenta ng kwek-kwek na may third eye.

Shocker Komiks

Para sa Mahilig sa Kababalaghan at Kape sa Gabi. Ngayon, kung gusto mo ng komiks na nakakakilabot at hindi mo mababasa sa dilim mag-isa kasi baka mahulog ang kaluluwa mo, Shocker Komiks ang para sa'yo.

Mga kwento ng aswang, white lady, kapre, tiyanak, serial killers at minsan may alien din kasi bakit nga ba hindi? Ito yung tipong babasahin mo bago matulog, tapos di ka makakatulog. May isang issue pa nga doon tungkol sa isang manananggal na gumagala sa Maynila at naghahanap ng kanyang mabibiktima sa kalaliman ng gabi.

 

Aliwan Komiks

All-Around entertainment na may halong sabog. 

Ang Aliwan Komiks ay isang hindi na gumaganang tagalog na komiks sa Pilipinas na unang inilabas noong Enero 1963 at naging ikatlong komiks na inilathala ng Graphic Arts Service, Inc. Ito ay isa sa pinakamabentang komiks-magazine sa Pilipinas at nakagawa ng maraming sikat na pinoy komiks na karakter tulad ng Lastikman. Umabot pa sa 100,000 kopya ang mga print order at dahil sa kasikatan nito, naging bi-weekly ang lingguhang publikasyon nito, na inilalabas tuwing Lunes at Huwebes. Huling nailathala ang Aliwan Komiks noong 1998.

         

                                                                                        Squeezers - Parang Komiks

Extra Special Komiks

EXTRA SPECIAL Extra Special Komiks was published by Atlas Publishing Co. Inc. This komiks-magazine is subtitled as "Koleksiyon ng Magagandang Kuwento". Isa ito sa pinakamatandang komiks sa Pilipinas. Ang komiks na ito ay naglalarawan ng kwento ng buhay sa araw-araw mula sa drama, tagumpay, pagkabigo at pag-ibig. Instant pocketbook na nasa komiks at may graphics yan ang Extra Komiks noong araw.

 

Tiktik Komiks

Hindi ito yung common na pambatang komiks at ito para sa iyong mga tito at tita. “Babasahin ng mga Krimen at Kasaysayan ng Paniniktik” is a true crime pulp komiks. Nagsimula noong 1948, itinulak ng Tiktik ang umpisa para sa graphic na nilalaman; ang mga artikulong pinagbawalan o nakakatakot na mga larawan ng mga biktima ng marahas na krimen na itinatampok nito sa mga pahina.

 Ang Tiktik ay inilabas 26 beses sa isang taon at tumakbo hanggang sa kalagitnaan ng 1980s.

Itinampok ng komiks ang malalim na mga artikulo sa iba't ibang uri ng krimen mula sa mapanlikhang mga krimen ng mga tao hanggang sa marahas na krimen ng pagsinta at paghihiganti. Kung merong mga video na pinanonood mo sa Vivamax ganito ang mga kwento sa komiks na Tiktik.

Tagalog Klasiks

Unang lumabas ang Tagalog Klasiks (Isinalarawan) noong 1949, na naglalayong tumuon sa mga Filipino at dayuhang klasikong kuwento. Maaaring sila ay kathang-isip at tunay na mga bayani, Arabian Night at mga engkanto, alamat, magagandang kuwento ng pag-ibig, mga hari at reyna noong unang panahon. Ilan sa mga ito ay kinuha mula sa mga kwento ni Lola Basyang.

     

   

Haays kaysarap balikan ang lahat ng ito habang nasa ilalim ka ng lilim ng puno at nagbibinge-reading ka lang ng iba't-ibang klaseng komiks o di kaya ay nasa duyan at nagbabasa ng katatakutan o katatawanang istorya sa komiks hanggang antukin ka at makatulog. Ito yung panahong ang 5 pesos ay may sukli pa na bubble gum, at ang mga kwento sa komiks ay mas intense pa sa mga teleserye ni Juday at Wowie. Mula sa palengke hanggang sa barbershop, sa sari-sari store hanggang sa ilalim ng kama ni kuya nandun lagi ang komiks. 

Sa mga batang 90s na tulad ko saludo ako sa inyo na namuhay sa kasimplehan ng panahon. At sa mga batang Gen Z na nababasa ito, subukan nyong maghanap ng lumang komiks sa ukay-ukay. Malay nyo, ma-in love din kayo sa papel na amoy alikabok pero punong-puno ng kwento. Nawala man ang komiks, ang mga karakter, writer, mga publishing houses at mga kwento ay nagsisilbing alaala namin anglahat ng inyong kontribusyon at hanggang ngayo'y hindi mawawala sa aming mga kamalayan anglahat ng inyong mga likha sapagkat hindi pa rin namin nalilimutan ang masaya, nakakatakot, nakakatawa, nakakaaliw at maaksiyon na kwento sa mundo ng komiks. 

Mabuhay ang Komiks! Mabuhay ang Imahinasyon ng Manunulat na Pilipino!

Kwento ng Isang Cyclist na Naka-Park Muna

 

Larawan ng masasayang pagbibisekleta sa Victoria Bike Trails sa Imus, Cavite

Magsisimula tayo sa isang hindi masayang kwento — pero promise, hindi ito teledrama.

Ang tanging masasabi ko lang sa post na ito ay sobrang nakakamis na, matagal ko nang gustong magsulat sa aking kondisyon. Medyo matagal-tagal na rin stuck sa bahay at hindi nagagawa ang kadalasang kong mga rides sa pagbibisekleta. Di ko na maalala kung kelan ako huling nakapagbisikleta outside of my comfort zone. Akala ko tapos na ang aking kalbaryo mula sa aking unang operasyon sa puso, hindi pala sapagkat binalikan ako nito.May pag-revenge ang aking sakit at may mga ilang beses na rin bumisita sa emergency room. 

Mga ka-padyak, mga tropang rider, mga kasabay sa ahon at kape sa tindahan — eto na yata ang blog post na matagal ko nang hindi inaasahan pero kailangan kong isulat: ako po ay pansamantalang magpapaalam sa mundo ng cycling.

Oo, tama ang nabasa n’yo. Si Jack, ang dati n’yong laging nauunang mag-post sa GC ng “tara ride!”, ang palaging naka-kompletong gear kahit 20km lang ang ruta, at ang madalas mag-volunteer magtulak ng bike ng tropa sa mga ahon — ay off the saddle muna.

At hindi dahil tinamad ako. Hindi rin dahil naunahan ako ng tropa sa Strava KOM. At lalong hindi dahil wala na akong budget sa bagong groupset (kahit totoo rin ‘yon minsan).

Ayun, nagpa-check up ako. Sa isip-isip ko, baka dahil lang sa kape at itlog na pula. Pero ‘yung mukha ng doktor ko parang hindi siya natuwa sa blood results ko. Long story short: “May bara ka sa ugat, boss.”

Ang sabi pa ni Doc, “Kung gusto mo pa mag-bike next year, huwag ka munang mag-bike ngayon.” Aba, logic na may pangil. Tinamaan ako, literal at emosyonal.

Isa't-kalahating taon na ditong natigil sa apat na sulok ng kwartong ito. Ang pakiramdam ko tuloy ay para na rin akong dinala sa ICC, sa Netherlands at hindi na muling nasikatan ng araw. Lietral na stuck up at naghihintay kung kailan maooperahan muli. Sa ngayon waiting muna hanggat naghihintay ng tawag. Sinabi ko noon sa sarili ko na hindi na ako babalik sa Philippine Heart Center hindi dahil sa ayaw ko na makita ang mga pagmumukha ng aking mga doctor, o dahil ilang bag na naman ng dugo ang makokonsumo nila para sa aking mga blood test kundi ay ayoko na ulit maalala ang mga baliktanaw ng kahapon sa ospital na ito. 

Pagpuntang Padre Pio Shrine sa Sto Tomas, Batangas

Ang nais ko ay mabisitang muli ang aking mga ruta sa pagbibisikleta lalo na kung araw ng Linggo, ang mga pagbisita sa iba't-ibang simbahan para umatend ng misa, ang simpleng gala trip sa mga parke, museums at mga zoo kagaya ng Manila zoo at Malabon zoo, ang trip na pagbibiskelta sa ilalim ng LRT mula Baclaran hanggang Monumento sabay iikutin ang kahabaan ng EDSA papuntang MOA. Ang pagbabay sa coastal line ng Cavite City. Masarap din balikan ang mga long rides sa probinsiya katulad ng pinakamahaba kong rides sa Los Banos, Laguna at Sto Tomas Batangas, ang mga lugar na tinuklas lang mula sa Google maps katulad ng Pateros, New Panaderos at Pasig hanggang sa kahabaan ng Aurora Blvd at Quezon Avenue. Ang mga unang paglapat ng aking gulong sa mga kalye ng Ilocos Norte at Ilocos Sur. Ang pagbabangka sa Maragondon, Cavite hanggang sa pinaka mainit na summer ride noon sa Ternate, Cavite at higit sa lahat ay ang pamimigay ng pagkain sa mga aso at pusang inabandona sa kalye. Miss ko na ang mga extended alaga ko sa lansangan. Kilala pa kaya nila ako?

Ang kada linggong stray feeding sa Alapan-Malagasang

Ngayon, ang daily rides ko ay papunta sa aking computer table. Hindi na top tube ang hinahawakan, kundi mouse at keyboard. Hindi na saddle ang inuupuan, kundi bangko sa terrace habang nagkakape at nanonood ng YouTube bike vlogs, mga travel vlogs ng mga foreigner na manghang-mangha sa kagandahan ng Pilipinas at siyempre Pornhub, pero siyempre joke lang kasi baka bumilis ang kabog ng puso ko at atakihin ulit ako.

Pero aminin natin, may saya rin sa bagong routine. Mas may time ako ngayon magpahinga, magbasa ng bike maintenance hacks, at siyempre, mag-reflect kung paano ko napabayaan ang health ko kahit akala ko "fit na fit ako kasi cyclist ako." Kahit papaano kasi sa loob ng limang taon pagkatapos ng operasyon ay lumakas ang puso ko kaya siguro nakakayanan ko pa rin ngayon dahil sa epekto ng pagbibisikleta ko ay malakas pa rin ang puso ko.

Pro tip: Hindi porke kaya mong umakyat ng Sampaloc tanaw mo na agad ang healthy ka. May mga sakit na hindi kayang idaan sa leg day.

                                                                                   Red Hot Chili Peppers - Bicycle Song

At syempre, ‘yung bike ko? Ayun, naka-display parang altar. Bawat linggo, nililinis ko pa rin, parang asong hindi ko madala sa lakad pero mahal na mahal ko pa rin. Siya ang kasa-kasama ko sa pag-akyat ng Silang at Tagaytay, ang mamapak ng itlog at pugo sa Pateros, Maynila, ang holy chaos sa fiesta ng Mahal na Poong Nazareno at pagbisita sa mga historical places kagaya ng bahay ni Rizal sa Calamba Laguna, Intramuros at magagandang museo sa Maynila. Umulan, umaraw bumaha siya ang aking kaagapay sa transportasyon. Kahit kelan sa loob ng limang taon na pagbibisekleta ay hindi ko naransanan ang commute at nagulat na lang ako na trese pesos na pala  ang pamasahe sa jeepney. 

Hindi ko tinitingnan ‘to bilang katapusan ng pagiging cyclist ko. Parang pit stop lang ‘to. Kailangan lang ng konting tune-up, bagong parts (internal ha, hindi Shimano), at konting pagmamahal sa katawan ko.

Habang nagpapagaling ako, nagpa-plano na ako ng comeback route. Simple lang — kahit 10km loop lang sa barangay, tapos kape sa tapat ng sari-sari store. Walang PR, walang pressure. Basta makasakay ulit. Yun lang, sapat na.

Oh siya hanggang dito na lang, at magpopost pa ako ng mga throwback bike rides photos sa Instagram upang alalahanin ang masasayang kaganapan noong ako'y nagbabike pa. Kung papalarin ay sanay magkita-kita uli mulit tayo sa daan. 

Signing off on cycling,

Jack Maico and Lifesaver (bike name)

Ang Lumang Transistor Radio

Naabutan mo ba ang lumang transistor radio?

Katatapos lang ng ating kuwentuhan tungkol sa kape, pero alam niyo bang kapares ng pag-inom ng kape nakagawian na rin ng mga Pilipino kadalasan sa probinsiya ang makinig ng radyo sa kapayapaan ng umaga. 

 Isipin mong nakatira ka sa probinsiya, gigising ka ng alas-singko ng umaga at mayroon kang maliit na balkonahe sa inyong tahanan bilang tambayan.Minamasdan ang napakagandang bukirin, kabundukan, mga puno't, mga tanim na halaman. Natatakpan ng mga puno't halaman ang inyong balkonahe kaya kahit mainit ay hindi ramdam ang init ng araw. Tambayan, tahimik, payapa at naririnig mo lamang ay ang ingay ng mga kuliglig bago mag-umaga at huni ng mga ibon pagsibol ng bagong-araw. Amoy mo na yung pagsisiga ng kapitbahay ng  nahulog na mga tuyong dahon sa bakuran nila. Bubuksan mo ang lumang transistor na radyo at sinasabayan ng pagkakape at pagmumuni-muni ang anchormen ng nagbabalita sa radyo. Pinipihit mong maigi ang radyo para tumalaga ito sa eksaktong himpilan pero may kaunting garalgal pa rin. Hangga't naiintindihan mo ang sinasabi ay hahayaan mo na lamang ito at makikinig habang nagpapatanggal pa rin ng antok at hinihintay umepekto ang kapeng pampagising.

Bago pa man maimbento ang Internet at maging depende tayo sa mga balita sa Social Media para sa akin isa pa rin na mabisang komunikasyon ang radyo para sa pagbabalita. Maayos sana ang social media dahil napakabilis makakuha ng impormasyon para sa mga kaganapan sa buong bansa ang ganitong gawi, ngunit simula ng lumabas ang mga fake news ay parang mahirap nang maniwala sa lahat ng balita o mahahalagang impormasyon na natatanggap natin mula sa Internet. Hindi na natin alam kung ano ang totoo sa hindi at lalo na, hinaluan pa ng Artificial Intelligence ang ating teknolohiya ngayon. Madali nang mapaniwala ang isipan ng lahat kahit pa peke ang mga ibinabalita at mga larawan nito.

1950's nang mabuo ang isang makabagong imbensiyon, nang nagbukas ng mga pinto para sa mas malawak na komunikasyon at libangan sa buong mundo - ang transistor radio. Ang transistor radio ay ang umpisa ng rebolusyon sa pakikinig sa radyo at naging abot-kamay ng mga tao saan man sila naroroon.

Lumaki ako ng dekada 80's at naging bahagi ng buhay ko ang pakikinig ng radyo, kadalasan ay sa AM radio kami nakatutok. Ang radyo noon ang nagsilbing tulay namin lalo na kung bumabagyo para maghintay ng anunsiyo sa Department of Education Culture and Sports (now DEPED) secretary kung may pasok ba o wala sa eskuwela.  Ang radyo din ay naging mode of entertainment naming mga teenager para naman sa FM band station. Kasi puwede ka noon tumawag sa mga istasyon sa radyo para simpleng mag-greet, bumati sa mga kakilala mo at dito makakausap mo ang disc jockey (DJ) ng himpilan. Kami noon, gustong-gusto namin marinig ang tinig namin sa radyo kung maganda ba o boses pinupunit na parang yero ang aming mga tinig sa radyo, o di kaya ay mabanggit lang ang pangalan namin sa radyo ay laking tuwa na namin. Lalo na kapag inalayan ka ng isang kanta, kasi maaaring magrekwes ng kanta sa DJ at puwede mo to idedicate sa crush mo kung mapakikinggan niya. Itong mga song request na to ay kadalasan naming napapakinggan kapag Sabado o Linggo habang binubunot ko ang aming sahig. Kaya naman usap-usapan sa school na si Jack nagdedicate ng kanta para kay Rose, instant chismis na may halong kilig yan pagpasok mo ng Lunes. Kaso sabi nila ang cheap ng kanta na ni-request yung "Sanay Tanggapin ang Pag-ibig ko" nila Vingo and Jimmy (formerly known as April Boys). Marami rin mga palaro noon na nauso sa FM radio at puwede ka manalo ng instant load para may pang text or pantawag ka na sa crush mo. Yan ay mga early 2000s. 

The Transistor radio evolved into a Boombox radio in the 70s.

Bago pa man mauso ang transistor radios, ang mga radyo noon ay malalaki, mabigat at umaasa sa vacuum cubes na mahirap dalhin at madaling masira. Ngunit sa pagdating ng transistor radios noong 1947, nagsimula ang pagbabago. Ang transistor ay isang maliit na elektronikong bahagi na nagsilbing kapalit ng vacuum tubes, kaya't naging mas maliit, magaan, at mas matibay ang mga elektronikong aparato tukad ng radyo. Naenjoy ang transistor radios ng karamihan late ng 1950s. 

Dahil sa maliit at magaan na disenyo, naging posible na ang pakikinig sa radyo kahit saan sa bahay, trabaho, at lalo na sa mga pampublikong lugar. Ang mga tao ay nagsimulang magdala ng kani-kanilang mga radyo habang naglalakad, nag-eehersisyo, o nagpi-picnic, kaya't ang mga paboritong programa, musika at balita ay naging mas accessible. Para sa maraming pamilyang Pilipino, ang transistor radio ay naging mahalagang bahagi ng pang-araw-araw na buhay. 

Mas naging malawak din ang pagkakalat ng impormasyon, mula sa balita ng buong mundo hanggang sa lokal na mga kaganapan.Sa panahon ng lokal na krisis at digmaan, ang transistor radio ay isang mahalagang kasangkapan sa pagtanggap ng mahahalagang impormasyon at babala. Maging sa mga liblib na lugar at mga probinsiyang malalayo, ang mga tao ay nakakakuha pa rin ng balita at aliw mula sa kanilang mga radyo. 

Mas madalas paring pakinggan ang FM band station kaysa sa AM na parte ng radyo na mas nagbibigay ng mga balita. Kadalasan ang mga matatanda ang mga nakatutok sa AM at mga kabataan naman ay sa FM station nakikinig. 

                                                                             RUN DMC, Jason Nevins - It's like that

Dito sa Pilipinas, naging tanyag ang transistor radio noong dekada 60 hanggang 80s. Ang mga pamilya, lalo na sa mga probinsiya, ay hindi puwedeng mawalan ng mapapakinggan gamit ang transistor radio sa kanilang mga tahanan. Ito ay hindi lamang ginagamit para makinig ng mga balita, kundi pati na rin sa mga paboritong programa sa radyo tulad ng drama sa hapon, music programs, at mga lokal na istasyon at ang kinagigiliwan ng lahat na pakinggan, ang mga istoryang katatakutan sa gabi, ang pamosong "Gabi ng Lagim" ang longest running horror program sa radyo simula pa noong dekada sisenta. 

Habang patuloy ang pagsulong ng teknolohiya, unti-unting napapalitan ang transistor radio ng mga makabagong gadgets tulad ng smartphones at digital radios. Gayunpaman, ang transistor radio ay nananatiling isang simbolo ng simpleng aliw at komunikasyon na nagbigay sa mga tao ng kalayaan at koneksiyon sa isang mundong tuloy ang pagbabago. Bagama't lumipas ang maraming taon, nananatili ang alaala ng mga gabi ng pamilya na nagtipon sa ilalim ng liwanag ng transistor radio, nagsusubok makinig sa mga paboritong programa kahit may kaunting garalgal, at nagbabahagi ng mga kwento at karanasan sa bawat himig ng radyo. 

Isipin mo ulit na nasa probinsiya ka at unti-unting natatalupan ng dilin ang pababang-araw. Alas-onse na ng gabi at tahimik na ang kapaligiran ang tanging naririnig mo lamang ay ang ingay ng mga palaka at mga kuliglig. Kinakagat ka ng lamok sa ilalim ng gaserang mapanglaw ang liwanag ngunit malamig ang klima. Binuksan mo ang radyo at naabutan mo ang intro ng paborito mong programa:

                                                                              GABI NG LAGIM INTRODUCTION

"𝘈𝗻𝙜 𝐩𝗮𝐠𝐥𝘢𝗹𝗮𝘬𝑏𝐚𝘆 𝑛𝗴 𝒊𝐧𝒚𝙤𝗻𝗴 𝙙𝘪𝘸𝒂 𝐩𝘢𝒈𝒔𝘢𝙠𝒔𝘪 𝒔𝑎 𝘮𝙜𝙖 𝐩𝘢𝑛𝘨𝘆𝘢𝘺𝗮𝒓𝐢𝐧𝒈 𝐡𝑖𝘯𝐝𝑖 𝐦𝘰 𝒔𝘂𝒌𝗮𝘁 𝐚𝐤𝙖𝙡𝐚𝒊𝑛. 𝑩𝘄𝑎𝐡𝐚𝐡𝒂𝘩𝘢ℎ𝘢𝐚ℎ𝘢𝗵𝙖𝘩𝐚𝐡𝑎! (𝑼𝐧𝙜𝗼𝐥 𝘯𝙜 𝑎𝘀𝑜) (𝐦𝗴𝑎 𝑝𝗮𝐠𝗮𝑠𝙥𝐚𝑠) (𝘮𝘨𝘢 𝘀𝒊𝗴𝗮𝘸𝙖𝑛, 𝒉𝒊𝘺𝗮𝑤𝙖𝗻)

𝐌𝒈𝒂 𝐤𝐚𝙗𝑎𝗯𝐚𝙡𝑎𝐠𝙝𝗮𝐧𝘨 𝗵𝗶𝙣𝐝𝒊 𝘬𝙖𝒚𝗮𝐧𝘨 𝙩𝘢𝙣𝐠𝐠𝗮𝙥𝒊𝘯 𝒏𝙜 𝒊𝗻𝒚𝗼𝒏𝑔 𝑖𝐬𝗶𝒑𝐚𝗻 𝑛𝒂𝘨𝒂𝗴𝐚𝗻𝑎𝗽 𝘵𝑢𝘸𝒊𝑛𝗴 𝒔𝐚𝘀𝒂𝐩𝙞𝒕 𝒂𝙣𝙜 (𝑈𝙣𝙜𝗼𝗹 𝐧𝙜 𝑎𝑠𝐨) 𝐺𝗔𝘉𝙄 𝘕𝙂 𝐿𝘈𝙂𝐼𝙈! (𝒆𝙫𝒊𝙡 𝒍𝗮𝒖𝐠𝗵)

𝘗𝑖𝙣𝑎𝙜𝘀𝘢𝘮𝒂𝙣𝗴 𝑝𝒓𝐨𝐝𝙪𝒌𝘴𝑖𝘆𝘰𝙣 𝐧𝐠 𝐷𝘡𝗥𝐇 𝑎𝙩 𝑆𝘁𝘢𝙧 𝐂𝘪𝑛𝐞𝐦𝒂"

Kaya mo ba tapusin ang ganitong programa?

Kapeng Mainit sa Panahong Taglagkit

 

Magandang umaga, tanghali at gabi Pilipinas, nag kape ka na ba?

Summer sa Pilipinas 2025. Habang umiikot ang ating panahon pansin kong tila nadaragdagan na rin ang level ng alinsangan ng ating klima. Yung pakiramdam na unti-unti na tayong nagiging feeling close sa araw. Noong dekada nobenta kering-keri ko pa ang init  kapag napagkasunduan naming bumili ng Snacku at Pritos Ring sa tindahan ni Aling Meding kahit alas-tres ng tanghali. Oo, ramdam mo yung init pero hindi pa ganitong nakakapaso at nanlalagkit ka na animoy pandesal na pinahiran ng mantikilya sa pugon.. Darating pa ang maraming taon baka hindi na natin kayanin ang init na ito at talagang literal na masunog na tayo paglabas ng ating mga kabahayan. Ano nga kaya? Dumating kaya ang panahon na may mga protective suits na tayong isinusuot sa kalsada? 

Pero wag ka ibahin mo ang mga Pilipino kahit sa napakainit na panahon asahan mong hindi mawawala ang kumukulong kape sa tasa hawak-hawak ng kamay, paihip-ihip ng kaunti sabay lagok na parang nagchichill lang habang humahagod ang init at sarap ng barakong itinimpla sa lalamunan. Swabe ang aroma, ang init, ang tapang kahit sa 40 degrees na temperatura sa kwarto. Tayo lang ata ang lahi sa mundo ang kinahihiligan pa rin ang magkape kahit mala impiyerno na ang panahon. Hindi naman siguro abnormal ang lahi natin o sadyang nakasanayan na lang talaga natin na chillax na maiinum ang kape kahit sa maalinsangang klima. 

Naranasan ko rin naman na magtimpla at uminom ng kape sa katanghaliang tapat, pero hindi ko alam at wala akong rason kung bakit ba ako nagtimpla ng kape, trip ko lang lumagok habang nagsusulat ng aking mga blog post. Sa tingin ko, sa ganitong paraan ay nakakatulong siguro sa aking pag-iisip at pagtahi ng mga salita para makabuo ng isang magandang piyesa sa aking blog post. Pero, change me hindi ako yung uri ng taong kumukulo palang galing sa kapitera at pagkatapos lamang ng ilang segundong halo sa kape niya ay nakakalagok agad ng hindi na hinihipan. Hindi ako kapre. Walang sapat na kapangyarihan ang aking dila para damhin ang mainit na tubig na didiretso sa aking lalamunan. Ayaw kong lagyan ng toothpaste ang aking dila pagkatapos kong mapaso. 

Kung susuriin natin at pag-uusapan bakit nga ba masarap magkape kahit mainit?

Kagaya ng aking nabanggit, maaaring nakasanayan na kahit pa napakainit ng panahon ay balewala na sayo ito, dahil karaniwan mo nang ginagawa. Manhid na rin siguro ang dila mo sa tuwing lumalapat ang kakukulo lang na kape sa iyong esophagus. 

Dito sa pangalawang dahilan ay gusto ko muna batiin ang mga dakilang call center agents at ang mga nag-ko Kopiko 78 diyan sa madaling-araw sa tuwing dadapuan ng antok sa trabaho. Ang kape daw ay isang energy booster at hinahayaang labanan ang antok mo para hindi ka makatulog sa trabaho lalo na sa mga empleyadong panggabi ang  hanap-buhay. Ang kape ay may natural na stimulant na caffeine na tumutulong para manatiling alerto at hindi agad antukin at para na rin hindi ka bisitahin ni Freddie Krueger kapag ikay nakahimbing. Ang iba ay umiinom ng kape dahil sa health benefits nito. Ang tanong ko lang naman mas epektib ba ang benefits na yan sa tuwing katanghalian iinumin? 

Hindi ako eksperto pero sa tingin ko ang Pilipinas ang tinaguriang Coffee lover in Asia, tayo lang ata ang may kapasidad at kakayahan na uminom ng kape sa kainitan ng panahon. Kung ganoon man at maraming coffee drinker sa Pinas ay napakaswerte natin sapagkat ayon sa pag-aaral ay maraming benepisyo ang dulo't ng pag consume ng kape:

- Nariyan ang pampagising lalo na tuwing umaga o meryenda. Kape daw ang gigising sa naniningkit mong mga mata. Binabawsan nito ang ating pagkapagod at pinapatalas ang ating isipan. Ang tanging kahilingan ko lang ay sana damihan niyo ang maraming pag inom ng kape bago kayo dumirteso sa mga eskuwelahan sa darating na botohan. Maging matalas nawa sana ang ating pag-iisip sa taglay ng kape para sa ating mga ibobotong pulitiko sa halalan.

- Ang kape ay mayaman sa antioxidants na nagpapanatili ng malulusog na cells. Siksik liglig din daw ito sa B vitamins and minerals gaya ng manganese, potassium at magnesium. Kaya ano pang hinihintay mo, magtimpla ka na ng kape habang alas-tres pa lang ng tanghali. Mas mainit ang panahon, mas nakakatakam. 

- Ayon sa pag-aaral, ang kape ay nakakabawas ng tyansa ng heart disease. Dito naman ako hindi naniniwala sapagkat itinigil ko ang pag-inom ng kape dalawang taon na ang nakalilipas. Hindi maganda ang epekto ng kape sa akin sapagkat nagpapabilis ito ng tibok ng aking puso kahit wala naman sa harap ko si crush. 

- Sinasabi rin na kung iinom ka ng kape ay huwag mo lagyan ng asukal sapagkat nakakakatulong ito sa pag-iwas sa Type 2 Jabetis at sakit sa atay. Dapat laging bitter taste ang ating mga kape, kagaya ng nagbabasa nito ngayon.  

Ano naman yung Coffee Addiction?

Habang lumilipas nagkakaroon tayo ng tolerance para sa caffeine. Baka kaya yung iba diyan ay laging nang nakangiwi at nasobrahan na sa caffeine addiction. Ooops, wala po tayong pinapatamaan ha. Sa paglipas ng panahon, talagang nararamdaman natin ang pangangailangan na dagdagan ang caffeine upang manatiling alerto at makapag-concentrate. Hindi ito coffee addiction, ito ay coffee dependence.At dahil ang kape ay pampasigla, nagpoproduce ito ng happy effect sa ating kamalayan same feeling na naibibigay kapag maraming enerhiya at pagiging alerto. 

Pero wala naman talagang problema uminom ng kape kahit sa naglalagkit na panahon, pero nakadepende ang kaligtasan ng isang tao sa body temperature niya at caffeine sensitivity niya. Dahil nakapagpapawis ang mainit na inumin, nagkakaroon ito ng "cooling effect" sa katawan. 

Kapag mainit na panahon gusto ko lang sabihin na tubig pa rin ang mainam na inumin para sa tamang hydration. Aba'y palipasin mo muna yung init ng katanghalian bago ka mag coffee sessions. Tiyak naman na mas nakakaginhawa ng katawan ang malalamig na inumin kaysa kape. O kaya reinvent your way, alam kong sabik ka sa traditional coffee pero subukan mo lagyan ng yelo ang kape mo ngayong summer. Maiba lang. Pero siyempre kapag boomer ka talaga di mawawala ang hilig sa traditional coffee.

Ngunit sa paglipas pa ng dalawang buwan at nasa hindi kalayuan ang tag-ulan ay siguradong marami ang maeenganyong humigop ng masarap  at mainit na kape para mag-init ang katawan este, uminit ang katawan. 

Nagtanong ako sa ating mga "manginginom" (ng kape) kung ano ang kanilang dahilan kung bakit na-eenganyo pa rin sila uminom ng kape kahit sa panahong tag-lagkit. Ito ang kanilang prompt na sagot. Actually, tatlo lang silang tumugon hahaha. Gayunpaman, salamat pa rin. 

                                                                                            Destiny Palisoc - Kape

Mga reaksiyon:

Siopao ng Japan

"Yeah, hot coffee even in summer."

"I can’t start my day without a cup of coffee Hindi sya routine parang I’m one of those people na Hindi talaga nag f-function yung utak or yung katawan kapag walang kape"

Risse ng Cavite

"Hahaha! Ang sagot ko dyan, chinachallenge natin ang panahon"

"Bahala na mainitan sa kape"

Gino Paulo ng San Andres

"Masarap kasi kapag mainit yung unang higop mo parang gising na gising ka" 

Mga Angel at Demonyo 2.0

Huwebes Santo. Mahal na Araw 2025. Araw ng Panginoon. Araw-araw na pagsamba. 

Ano ba daw ang kailangan para magbalik loob sa Diyos? Bakit? Ganun na ba katulis ang sungay ko para tanungin niyo ko ng ganyan? Kung ako'y inyong tatanungin hindi naman po sungay ang matulis sa akin. 

Alam ko rin naman na matagal-tagal na rin akong hindi nagagawi sa simbahan. Kadalasang dinadala ang buong pagkatao ko sa mga tagayan ng mga barako hawak ang bote ng Pulang Kabayo, tayaan ng Lotto Sweepstakes, o kaya'y sa bilihan ng porno. Kaya marahil hindi pinagpala ang aking kapalaran dahil sa mga kademonyohang ito. 

Ako'y naguguilty na rin minsan. Totoo na nakakaramdam ako na akoy nagkakasala at tila mula ulo hanggang paa ay natatakluban ako ng maitim na putik. Pero hindi naman ako taong bato na ganoon katigas ang puso. Hindi lang pagkatao ko ang matigas sa akin. Minsan isang taon, kapag malapit na ang Semana Santa ito lang ang araw na nakakapunta ako ng simbahan. Noon bago paa man mag Mahal na Araw ay nagpapatatak ako ng dinurog na uling na may basbas ng pari at itatatak sa noo kong nagbabaga sa gitna ng mga sungay na ito, masunog na kaya ako?

Pero hindi ko naman talaga kailangang magbalik loob kay Bro, este sa Panginoon, dahil hindi naman talaga nawala ang loob ko. At para paniwalain kayo ay magpapapako ako sa krus sa darating na Semana Santa, magpapahagupit ng latigo at ng walang sini-sinong kadena sa aking likod. Siyempre joke lang yun. Kapag ginawa ko yun parang sinabi ko na rin na titigil na ng pagkain ng kanin at nagmamantikang ulam ang mga kababayan kong Pilipino. 

Huwag kayong maniwala na naririnig niyong malapit nang sunugin ang kaluluwa ko sa impiyerno. Hilig ko lang talaga ang maglaro ng apoy. Naiingit ako sa mga taong bumubuga ng apoy, sumasayaw na may umiikot na apoy, at yung mga  taong kayang pasuin ang sarili nila na hindi man lang nasasaktan at mas kinaiingitan ko yung mga  taong humihigop ng kape yung tipong kumukulo pa lang at kahit sa tindi ng init ng panahon ay sing-bilis pa sa alas-kwatro ang pag-inom nito. Di kaya wala na silang pakiramdam at sanay na ang kanilang mga katawan sa init? Yung tipong easy na lang ang impiyerno sa pagsunong ng kanilang mga kaluluwa? Pero sobrang aliw ko talaga sa mga taong ito tuwing nakikita ko sa Tarantadong Pinoy noon, este Talentadong Pinoy pala, kahit di sila nananalo, kasi sobrang dalas na raw ng ganitong talento. Common na para sa mga hurado. Sabi ko nga, hindi sila mahihirapang mag-adjust kung sakaling hindi man sila sa langit mapupunta. 

At para mas lalong mapalalim ang aking pananampalataya, ako ay mag-aayuno. Alam kong hindi ito gaanong sakripisyo kung tutuusin. Sa mahal ng presyo ng bilihin ngayon aba'y mapipilitan ka talagang bawasan ang iyong nilalamon. Yung iba nga eh halos araw-araw na nag-aayuno.

Change me! dahil hindi ko kakainin kahat ng klase ng karne sa panahon ng aking pag-aayuno. Hindi ako titikim, hindi ko sasalatin o kahit singhot. At kahit pa yung karneng masarap pisil-pisilin ay iiwasan ko. 

Pagpalain nawa ako.

                                                                                          Wolfgang - Mata ng Diyos

Kailangan din magbawas ng luho bilang sakripisyo.Dapat na gayahin ang Tagapagligtas na namuhay ng simple at payak, ang pagmamahal na walang kaparis. Ang awa at pagmamahal niya sa atin ay walang katulad. Dugo, pawis, tubig at laman ang kapalit ng kanyang pagdurusa upang tayong lahat ay mailigtas sa kumukulong asopre at apoy ng impiyerno. Binigyan niya tayo ng pangalawang buhay paglisan natin sa mundong ito dahil sa pag-gapi niya sa kamatayan tayong lahat ay mabubuhay muli sa pagdating ng panahon at mahihimlay sa pag-ibig ng ating Panginoong Hesukristo habambuhay. 

Payak at simple, gusto kong isigaw ito sa pagmumukha ng mga buwitreng pulitiko, mga buwaya ng gobyerno at hindi sa akin sapagkat ako'y nabubuhay lamang ng simple at payak. Wala akong kapasidad sa buhay na namnamin lahat ang luho ng mundo. Hindi naman siguro luho ang magpagupit kung saan si John Lloyd o si Coco o kaya'y si Daniel Padilla nagpapagupit di ba?

Judge me.

Hindi ko masasagot kung ano ang tunay na sukatan ng tamang pananampalataya. Baka sakaling may dagdag puntos ka sa Maykapal kung sasali ka sa mga pabasa at senakulo, magprusisyon o magbisita Iglesia, o di kaya'y magpahagupit ng latigo sa madlang-pipol.

Pero sana maging sapat na muna ang tanging paraan ng pagsisisi na alam ko, ang maging mabait sa kapwa, ang magsakripisyo sa mga taong importante sa atin ngayon, at ang palagian nang magsuot ng karsunsilyo tuwing magsusurf sa Internet. 

Amen. 

Piyesa para kay Ivana

 

'Ang aking Piyesa para kay Ivana'

Natapos ang pananghalian

Nagmumuni muni para antukin sa katanghaliang walang kulay

at saysay

Kanina ko pa tinititigan

ang lumang kalendaryo mo,

Ivana

Nangangarap, umaasa sa kawalan

O, gusto kong tabihan ka habang nagkakape

Gusto kitang ipagtimpla ng kape,

Kapeng magpapanatili ng init dito sa kanayunan

Nais ko rin sanang maramdaman ng aking kaluluwa

ang pagtingin ng iyong mga mapupungay na mata

Gusto kong malaman kung gusto mo rin ba ng mga tula

(o, gusto mo bang sulatan kita ng tula)

pareho ba tayo ng binabasa

pareho ba tayong may nunal

sa paa

Nais kong hawakan ang iyong kamay

Ikumpara ito sa init ng tasa ng kape

Sa init ng aking puso

Gusto kong sabihin sa iyo na kaya kong baliktarin ang mga titik at mga salita, 

piliting huwag gumamit ng tuldok at koma

para lang sabihing

iniibig kita

Itong sulat na ako lamang makakabasa, damdamin na hindi aabot kung nasaan ka

Pero tanging titig lang mula sa kalendaryo ang kaya kong gawin

nang hindi mo pa nalalaman.

Ikaw ang tanging daigdig sa apat na kuwadradong sulok

Naron ka't nagpapaalala ng araw-araw

Sa darating na tatlong daan at anim na put limang pag-ikot ng mundo

Sa pagtulog, sa paggising at paghigop ng kape

wala akong ibang tanaw, kung di ikaw

Ivana

Pero narito ako ngayon nakabara mula sa hangganan ng kalendaryo at katotohanan

#pantasya

#piyesa

#parakayivana

#landisatanghali

Ball is Life: Ang bawat Basketball Court ay may Kwento

 

'Maraming kwento sa likod ng bola'

Mga 80 porsiyento na naging kaibigan kong lalake ay nakilala ko sa basketball court. Bata, matanda at teenager sila kasi yung palaging laman ng court kahit sa kainitan ng tanghali noong hindi pa nauuso ang tinatawag na mga "covered-courts". Napakadali lang magkaroon ng kaibigan sa larong ito kahit tumambay ka lang sa court at magkulang sila ng isang tao para maglimahan ay pagkatapos ng larong iyon ay may instant 9 new friends ka na at hudyat na yun ng pagkakakilanlan sa isa't-isa. Kadalasan aalukin ka pa ng mga yan ng ice-tubig at kung pop cola ang pustahan ay kasama ka sa paghahati-hatian ng softdrinks huwag lang kakalimutan na humingi ng plastik sa tindahan.

Ilang galos, pilay, tapilok at bali na rin ng mga daliri ang aking naranasan sa larong ito. Kung hindi ka na-injury sa larong basketball ay hindi ka talaga naglalaro ng basketball.

BASKETBALL COURTS

Maraming basketball court na rin akong nalaruan, mula sa half-court, whole court, court na inaalikabukan, court na baku-bako ang lupa, court na semento at court na malapit sa tabing ilog. Wag lang mapupunta sa Victoria court dahil ibang basketball ang ginagawa doon, biro lang.

KARLO TEVES HALF-COURT

Ciriaco Tuazon Street

Sampung taon ako noong una akong nakapaglaro ng basketball sa bahay namin sa San Andres Bukid Manila, pero hindi pa ito yung bola na karaniwang laki na ginagamit sa basketball katamtaman lamang ang laki sakto lang sa basketball ring na binili ni erpats at kinabit sa garahe. Nakakapaglaro lang ako kapag walang mga sampay pero maski na walang sampay eh hindi rin ako nakakapaglaro ng maayos dahil sa mga alambre ng sampayan kaya ayun tiyaga-tiyaga lang at para pagpawisan lang dribol doon, dribol dito kapag sawa na kadi-dribol shu-shoot ko na ang bola pero ay, tangina tumama sa alambre pasok na sana. Buti na lang at mayroon akong kaklase na ang pangalan niya ay Karlo. Hindi naman naglalaro ng basketball si Karlo pero mayroon silang basketball court sa loob ng garahe nila, malaking garahe at sementado kaya feeling ko talaga ay masarap doon magbasketball. Nagpabili ako kay erpats ng Mikasa ito yung tatak ng bola na sikat noon at opisyal na gamit sa PBA. Siyempre pagkabili sa akin ay nagpunta na ako kila Karlo at nagpaalam sa kanila kung puwede ba akong makapaglaro. Pinayagan naman ako at duon ako unang nakapaglaro ng maayos. Buhat-bola ako kung shumoot, bato-bato tae nga lang pero ang saya-saya ko kapag pumapasok yung batong tira ko. Minsan sinusubukan ko sa malayo sa guhit ng 3 point line pero wala ee mahina pa ang mga maskels at puwersa ko noon kaya ayun kapyos muntik pang matamaan yung nanay ni Karlo pagbato ko nung bola. Kapag nandoon lang si Karlo ako nakakapaglaro noong sumunod hindi na ako pinayagan maglaro dahil lagi nang may naka-park na kotse kaya balik na naman ako sa garahe namin na panay sampayan.

SAN ANTONIO DE PADUA QUADRANGLE BASKETBALL COURT

'Basketball court in our quadrangle back in my high school'

Ay, dito marami akong kuwento. Siyempre isa sa pinakagusto kong subject noon eh PE dito kasi kami nabibigyan ng oras para makapaglaro ng basketball at nakakapagbanat ng buto. Sabi ko nga hindi pa uso ang covered court noon kaya nagtitiyaga kami sa init ng araw. Hindi mawawala yung pabidahan sa basketball. High school na ako nung time na ito at paborito ko pa rin ang larong basketball. Si Shoji isa sa magaling sa amin at varsity ng aming eskuwelahan. Ayan kung mababasa ni Shoji ito inaamin ko na maganda yung shooting form niya hindi mismo yung shooting skills niya ha yung bitaw lang ng bola kasi alam naman natin ngayon na mas shooter ako sa kanya, lol! Mahusay si Shoji para siyang import kasi black man siya (racist) I mean mukha talaga siyang import at tsaka may height din siya. Siya yung lagi kong kaasaran at bash mate kapag naglalaro kami ng basketball sa half court. Ang lamang niya lang sa akin ay lumalay-up siya ng kaliwa ako kasi hindi ko kaya yun hanggang kanang kamay na lay-up lang ang kaya ko at tsaka nakakapag tap-board pala siya yung tatapikin yung board ng ring sabay lay-up. Oo na hindi kasi ako nagantimpalaan ng tamang dosage ng Growee para sa larong basketball. Pero ayos lang kasi alam ko pa rin naman maglaro nito kahit di maka lay-up ng kaliwa o makapag-tap board man lang.

Ang pinaka hindi ko makakalimutang pangyayari sa basketball ay noong sumali ako sa Sports Club lahat ng high school na sumali sa club na ito ay hinati sa apat na team kung baga mini tournament lang para maipakita ang aming camaraderie at disiplina. Shet tandang-tanda ko noon nung kalaban namin sila Shoji sa team niyang Arkansas ay hindi ko makakalimutan na sa akin ang unang 8 points ng team ko. Bale ang score 8-0 panay fastbreak at lay-up ang score ko noon ee kaya siyempre medyo proud lang ng kaunti sa sarili kasi kahit marunong akong maglaro hindi ko aakalain na ako ang unang makakaiskor at sunod-sunod pa. Ang masama lang, pota talaga I'm in the game ee at alam kong makakaiskor pa ko sa mga susunod na possession namin ang kaso walang-hiyang yan biglang umulan kaya ayun kansel ang game. Sayang!

'Asenso na yung school namin kasi may sarili na silang gym'

Uyy meron pa pala akong isang naaalala at kinikilig pa rin ako kapag naaalala ko. PE rin namin noon at wala kaming teacher sa PE kaya pinaglaro na lang kami ng basketball o kaya volleyball tapos yung iba tambay at kuwentuhan lang. Nagkataon na recess ng third year siyempre maraming manonood. Eto na, bola ng kalaban at itinira nila yung bola at na-rebound ng kakampi ko hiningi ko yung bola eh siyempre nakaharap pa ako sa kanya pagpasa niya sa akin pagkatanggap at pagpihit ko shet may tumawid pala sa gitna ng court mga babaeng third year. Taena, nabangga ko yung isa pero hindi ko napansin kung sino yun bale napaupo siya sa semento pero alam ko hindi naman ganun kalakas yung impact. Nag sorry ako na hindi ko pa rin nakikita kung sino siya inabot ko yung kamay niya at itinayo ko siya. Holy cow! nung nakita ko kung sino siya isa pala sa mga crush ko sa third year. Nung itinayo ko siya at magkahawak ang kamay namin marami na palang nakatingin at naghiyawan ng "Uuuuyyyyyyy"! Ayun hindi naman niya ako sinupladahan at nakangiti pa siya sa akin. Kilig to death talaga ako noon ee.. Ang sarap bumalik sa high school ng mga time na yun. Tropa siya ni Katya Santos kung kilala niyo si Katya ng Viva Hot Babes ngayon. Schoolmate namin siya dati. Third year siya at graduating naman kame sa St.Anthony School Singalong. Kung itatanong niyo yung itsura nung girl kamukha niya si Coleen Garcia.

SAN AGUSTIN ZONE 7, PARANAQUE HALF COURT

1997 nang lumipat kami ng bahay mula sa San Andres Bukid to Paranaque City. Hindi ko naman masyadong na-miss ang high school life ko kasi 4th year HS na ako nung naglipat kami ng bahay kaya doon na rin ako pinatapos nila ermats.

Sa Multinational Village kami nakatira sa Paranaque sounds like classy di ba? pero ang totoo niyan ay sa "gillage" lang kami nakakuha ng bahay na aming nirerentahan buwan-buwan. Sa loob kami ng village pero dun lang sa part na may mga barong barong at yan ay sa San Agustin Zone 7, dikit-dikit ang bahay dito pero hindi ako nahihiyang sabihin na squatter ito dahil mababait ang mga tao. Tatlong taon ko rin nakasama ang mga ka-basketbolan ko dito bago lumipat dito sa Cavite. Tuwang-tuwa ako kasi sa bahay na magkakadikit ay mayroong maluwang na puwesto ang basketball court sa gitna . Kalahating court lang siya pero okay na para makapaglaro ng maayos lagi ka nga lang maghuhugas ng paa pagkatapos magbasketball kasi paniguradong panay buhangin ka at kapag set na ang laro para kang nasa desert storm kapag kumakahig na ang mga tsinelas namin sa mabuhangin at maalikabok na court. Kaya minsan bago mag-umpisa ang halfcourt game eh kumukuha muna ang iba ng balde ng tubig para buhusan ang court kasi nagagalit yung mga may-ari ng bahay na malapit sa court dahil sa kanila napupunta ang alikabok. Hello nga pala kila Louie, Toto, Richard, Dodong, Fernan, Rico, Buboy, Tisoy, Boy Negro, Rommel at marami pang iba. Sabi ko nga sa inyo unang araw pa lang na ako'y naglaro sa court na ito marami na akong kaibigan.

MULTINATIONAL VILLAGE HOMEOWNERS COURT

Bilang teenager noon, ito ang pinakamasarap na weekend para sa akin. Sabado ng madaling-araw ay kakatok na ang mga kalaro ko sa aming pinto para sabihin na magbihis na ng panlaro at magjojogging kami papunta sa basketball whole court ng village. Gumuguhit lagi sa tenga ko yung tunes ng commercial ng Milo habang nagsisintas, "I'm getting ready, getting ready..." Hindi po sa pagmamayabang kasi meron talaga tayong pangmalakasan na edad kung saan hindi tayo agad napapagod at kahit maka-apat o limang set ka ng wholecourt game ay duon mo pa lang mararamdaman yung pagod. Eto rin talaga yung kalakasan ko sa larong basketball. Ang laro ko talaga ay panloob kahit maliit ako idol ko kasi talaga si Captain Lionheart Alvin Patrimonio ng Purefoods team sa PBA na ngayon ay Magnolia Chicken Timplados Hotshots. Trip na trip ko yung mga baseline jumper ni Kap at yung mga perimeter shooting niya at minsan kung mas maliit lang din ang bantay ko ay low-post ang inoopensa ko at gustong gusto ko kasi yung low-post at fake shot ni idol Alvin. Kapag kaya naman tumakbo ay kumukuha ako ng fastbreak at paboritong-paborito ko noon ang pag-steal sa inbound kapag ipapasa na unti-unti na aangat ang paa ko nun at tatymingan ko na yung pagpasa ng magiinbound. Pag nahuli syempre libreng lay-up titingin pa ko sa humahabol pero wala na lista mo na. "Okay, warning 5 na, tapusin na natin para makainom na tayo ng Pop Cola" -kahit Coke 500 talaga ang binibili.

I'm at my sweet 16 that time and this is my best performance in basketball lalo na pagdating sa mga pustahan cash man o softdrinks, kahit pa ice tubig pa ang pusta gagalingan natin para lang atin ang panalo. Masaya noon kasi jogging muna kami ang maririnig mo lang sa daan ay huni ng kuliglig. May time din na lakad lang tapos kwentuhan pa ng nakakatakot at may time din na hinabol kami ng aso may daan kasi duon na panay aso ang mga nakatambay pinili nila ang daan na yun kasi alam mo naman mga teenagers kahit noon pa mga thrill seekers.

Sa lahat ng nilaro namin sa court na ito ay minsan lang talaga kami natatalo kasi kabisado na namin ang mga laro namin alam kung sino ang tatakbo para sa fastbreak, kung sino ang may shooting at kung sino ang kayang depensahan ang scorer na kalaban. Nakakalaban namin madalas ang mga varsity players ng La Huerta high school at tsaka mga taga Olivarez. Natatandaan ko pa pala isang hapon biglang dumating sa court yung dating Ginebra player na si Leo Isaac ayun nakipaglaro siya sa amin at napasama ako sa larong limahan pero kalaban ko siya. Olats kami ang talas ng shooting ni Sir Leo sa three-point line pa lagi ang tira.

Ang dami kong alaala sa court na ito at lampas na ng sampung taon at hindi na ako nakabalik at hindi ko na alam ang bagong itsura ng court. Ni-reasearch ko at ang ganda-ganda na at covered court na rin.

CREDIT RIVERSIDE HALF COURT

Sa court na ito dapat matibay-tibay ang katawan mo kasi pagkatapos ng game talagang bibili ka ng salonpas. Dito sa credit lahat ng game ay pustahan kadalasan cash talaga minsan bente isang tao at 3V3 ang game. Malalakas ang katawan ng tao dito yung iba kasi sa construction nagtatrabaho kaya kapag natapikan ka ng bola sa kamay eh talaga nga naman mangangaray ka. Mahabang makitid na daan ang credit sa kaliwa mo ay palaisdaan at sa kanan mo naman ay open na ilog sa dulong daan doon nakatayo ang half court. Parang streetball sa Amerika ang itsura ng court nila sementado pero may harang ang kaliwang bahagi na yung parang harang sa streetball pero hindi masyadong mataas kaya minsan nahuhulog pa rin ang bola sa ilog. Sa kanang bahagi naman ay mga bahay na dalawang pulgada lang ang pagitan sa guhit ng outside ng court kaya puwede kang mabalandra sa mga pader ng bahay kapag tipong nagkaagawan at natulak ka sa sideline na ito mananakit talaga katawan mo kasi babalandra ka sa hollowblocks na hindi palitada ng bahay.

Olats kami palagi sa pustahan dito kasi madadaya ang kalaban lalo na sa iskoran kapag nakalimutan ang iskor binabawasan nila ang iskor niyo at sa kanila ang dinadagdagan. Wala kaming magawa kasi dayo lang kami at mahaba-haba ang tatakbuhin papunta sa safe zone puwera na lang kung gusto mong talunin ang ilog. Ilang beses na rin ako nawalan ng bola dahil nahuhulog sa ilog at tanda ko pa na akala ko ay kukunin ng bangkero at ibabalik sa akin ang bola pero hindi pala kinuha niya talaga ng tuluyan sabay sibat at paandar ng motor ng bangka. Pinaka worst court ever! Lol!

LIKOD-ILOG HALF COURT

Dito ako nakarami ng paltos bukod kasi sa alikabok prone area eh para ka rin naglalaro sa buwan kasi medyo baku-bako ang bato't semento. Pero masarap maglaro dito kasi dakot ko ang bola. Maliit lang na bola ang gamit namin maliit din kasi ang ring ng half-court na ito. Alas-kwatro ang laro dito at kapag kumpleto na ang anim na player sa tambayan puwede na kayo maglaro 3v3. Laging tatluhan lang ang players kasi hindi ganun kalaki ang espasyo. Yari lang sa kahoy ang board at nakakabit lang ang poste ng board sa sementadong gilid ng bakery kaya kapag nabalya ka paniguradong babalandra ka sa semento kaya panay "spot" o "outside shooting" lang ang ginagawa ko dito ayokong mag-layup kasi kapag sinabayan ka tutulpit ka talaga sa semento. Kahit ganito lang ang court na ito nagpa-liga pa nga si Toto Pandesal ang may-ari ng bakery para mas maraming bumili sa kanyang mga tinapay at mapansin ng ibang tao ang kanilang mga masasarap na tinapay. Kapag masyado nang maalikabok timeout muna kailangang diligan ang lupa para hindi masyadong naalikabukan ang mga nagpapamanicure at mga tsismosa sa kalapit na bahay. Hindi ko ikakaila na nanirahan kami sa squatter's area kasi napakasarap mabuhay dito at ang lahat ng tao ay may pakikisama. Ang hindi ko lang talaga gusto ay kapag nagkakalasingan na ang ilan sa mga goons kasi asahan mo na kapag nagtalo yan sa mga usapin nila maya-maya ay may magsisigawan na at naghahabulan na pala ng saksak. Yan lang ang ikinakatakot ko sa mga ganitong lugar. Di ko rin ikakaila na nagkaroon ako ng mga friends na adik. Hello friends! are you still alive out there?

IMUS SPORTS COMPLEX COVERED COURT

                                                  Our Intramurals are held at the Old Imus Plaza

Nagtatrabaho na ako noon at nagtuturo sa kolehiyo nang makalaro ako dito sa covered court na ito. Naglaro ako bilang representative ng aming Faculty team laban sa aming mga students. Mga panahong kayang-kaya pa naman tumakbo ngunit nakakaramdam na rin ng kaunting hingal at mga pananakit ng katawan hehe. Arkilado namin ang court mula umaga hanggang gabi at isang linggo ito ginaganap kaya yung ibang students na sports minded eh tuwang tuwa at nakikita nila ang kanilang mga teachers and professors na nagbabanat ng buto sa loob ng court. Iba't-ibang games basketball, volleyball, table tennis, darts, at chess. 

BARCELONA BASKETBALL COURT

Ito ang present day basketball court ko. Lumipat kami ng Cavite taong 2000. Dito medyo rough ang naging basketball life ko. I was 19 years old that year and siyempre bago medyo nakaranas lang naman ng kaunting pambubully pero ayos lang dahil naging kaibigan ko na rin naman ang mga players dito. Ilang henerasyon na rin ng kabataan ang nadaanan ko at yung mga maliliit na batang nagshoo-shooting lang noong taong 2000 ngayon eh ang lalaking bulas na. Ang tawag sa akin ng mga kalaro ko dito ay "Kittles", tinawag akong ganito dahil na rin sa NBA jersey na pasalubong sa akin ni erpats galing abroad. Siya si Kerry Kittles ang rookie ng team ng New Jersey Nets pero kalaunan mas tinawag nila akong "Skittles", dahil nga siguro maliit lang ako kasing liit at kasing-bilog ng Skittles. Nasa kolehiyo na ako ng mga panahong yan at bawat pag-uwi ko at kapag maliwanag pa ang langit eh diretso agad ako sa court baka sakaling maka-isang set pa ng game. Dito sa Barcelona ako nakaranas ng maraming injury sa kamay, sugat sa tuhod dahil nadapa, sa paa, daliri at maraming beses na tapilok. Mga tsinelas na wala pang dalawang linggo eh pudpod na. Hindi pa kasi uso noon ang magsapatos kami kapag naglalaro at hindi pa covered ang basketball courts namin mula Phase 1 hanggang Phase 4. Naranasan ko rin ang mga larong pustahan na nakakathrill kasi baka masisi ka kapag hindi ka nakakadepense at kapag hindi mo nasu-sureball yung mga libreng open shot mo. Pera nga kasi ang nakataya. Mula bente isang tao hanggang sa singkwenta isang tao. Meron naman na softdrinks ang pusta kapag wala talaga ice tubig na malamig lang ang katapat. Nakadayo na kami sa Cherry Homes, Shelter Town, Citta Italia at Primarosa.

Ang basketball court ang nagsilbing pangalawang tahanan ko. Dito ako natuto ng disiplina at pakikipagkapwa-tao, dito ako nagkaroon ng maraming kaibigan, dito ako natuto na hindi lang talaga panay height ang basketball pero mas lamang talaga ang may height pero hindi yun daan para hindi mo mahalin ang sports na ito, dito ako nagsunog ng kilay este ng balat noong mga panahong hindi pa uso ang mga covered courts, dito ako nagkakalyo at nagkapaltos, dito tumibay ang aking mga buto at alam kong hindi dito matatapos ang journey ko sa mga courts na ito at alam kong mas marami pa akong malalaruang ibang basketball court. Tumanda man o lumabo ang mga mata, rumupok man ang mga buto at mawala man ang pulso sa shooting, mamahalin at pipiliin ko pa rin ang larong ito. Ito ang aking kwentong basketball kung saan ang bawat basketball court ay may kwento. 

Lumipas pa ang mga panahon. Nag iba ang hilig kong sports. Mas intense at mas maraming adventures.

Karoling 2023: Patawad, Patatawarin at Wala!

                                     Do not be an Ebenezer Scrooge this Christmas season
 

Paborito ko ang pangangaroling bilang starkid ng 90s naranasan ko ito. Di naman alintana noon kung anong susuotin mo sa pangangaroling basta tatawagin na lang ako ng mga kabarkada kong tsikiting pagkatapos naminmaglaro ng teks sa kalye ay diretso na kami mangaroling kanya-kanyan dala ng epektus na instrumento sa pambubulahaw sa mga kalapit na bahay ay all set na ang kantahang pampasko. 

Garapalan noon. Panahon na para hatiin ang barkdada sa dalawang grupo para 2 times ang makokolektang pera. Duon namin hahatiin yan sa tindahan nila Aling Meding para rekta na ang gusto naming bilhin makakain o laruan. Simplier times has the best memories. Lata ng Nido o Birch Tree, mga tansang ginawang tambourine, pangit na boses at matitining na boses na pumupunit na animoy pumupunit ng yero, talino at diskarte yan ang puhunan namin sa pangangaroling!

Ang medley! 

• sa may bahay
• we wish you a Merry Christmas
• kay sigla ng gabi
• pasko na naman

Ganyan talaga ang pagkakasunod sunod kasi yan ang mga soundtrip check noon, klasik and traditional. 

                                                                    Siakol - Karoling

It was a different era that time, ang panahon ng nobenta. Sa mga panahong yan ang pampublikong pamasahe, cost of living (utilities, rent and daily expenses) ay hindi ganoon kataasan hindi katulad sa panahong kasalukuyan, and people were generally all loving and warm-hearted. Noon nakakaengganyo pa magbigay kasi may lugar pa sa pitaka niyo na maglaan para sa mga nangangaroling kahit bata ka o matanda okay lang mag-abot ng mga barya. Di katulad ngayon kahit yung pinakamaliit mong barya isasave mo sapagkat napakamahal ng bilihin. 

Sa panahon ngayon lahat sinapian ng lahi ni Makahighblood yung kalbong vlogger na nakasandong itim, nakaalpombra at laging nanghahamon ng away. Isang salita pa lang, "kaysigla... " sasampalin ka na agad ng "PATAWAAAD!", karamihan ngayon ay allergic na sa mga Christmas carols. Yung iba patatapusin muna kayo ng Christmas medley niyo bago kayo patatawarin. Wala naman kayong ginawang kasalanan binigyan na kayo ng kapatawaran. Minsan naiisip ko na sobrang hirap na ng Pilipinas kahit siguro yung bentsiko ay hindi na nila kaya ibigay at kadalasan na rin na itinatago sa lagayan ng barya. Hindi nga naman mabubuo ang piso kung walang apat na bentsingko. Ano pa nga bang silbi ng ating pangangaroling kundi ang "patawad" at "patatawarin" lang ang ating matatanggap? Baka muli na lang nating isilid ang mga epektus na tambol, ang tambourine at ang ating sintunado ngunit palaban na boses. 

Noche Buena song

Tanggapin na lang natin na sobrang nagbago na ang panahon ngayon hindi na katulad dati na tayo ay nabibigyan ng kahit kakaunti para na rin sa espiritu ng Kapaskuhan ang pagbibigayan. Malungkot para sa mga kabataan ngayon na panay patawad at wala ang natatanggap at hindi nabibigyang pagkakataon na makakakanta man lang. Hindi masaya para sa mga lumaki sa otsenta at nobenta kasi tanging henerasyon ng childhood natin ang pinakahuli na nakasaksi sa klasik at pinakasimple pero pinakamasayang panahon. 

Pero wag kayong susuko para na lang sa bonding at kasiyahan ng barkada tuloy niyo lang pangangaroling may magbibigay din diyan