Comfort Activities in the 80's

When I was between my uhugin at bagong tuli years, napakaraming activities sa loob at labas ng bahay na puwede mong gawin—lalo na kapag sinumpong ka ng matinding ka-boringan. Wala pang gadgets noon, wala pang cellphone, computer, o internet. Pero kahit simple lang ang buhay noong dekada ’80 at ’90, punong-puno naman ito ng masasayang alaala at activities na hanggang ngayon ay buhay pa rin sa memorya natin.

Kaya tara, isa-isahin nating balikan ang mga common na pinagkakaabalahan nating mga ka-dekada noon—yung mga panahong ang entertainment ay hindi naka-charge, hindi kailangan ng WiFi, at hindi umiinit sa kakalaro buong araw

KOMIKS 

Isa sa pastime ni Juan pagkatapos ng tanghalian ay hihiga sa duyan, nakataas ang damit dahil sa init ng tanghalian, at magbabasa ng komiks sa ilalim ng puno. Aminado tayo na isa sa mga adik magbasa ng komiks noong 80s. Napakamura lang kasi nito noon sa halagang 7 pesos lang ay may pang-ubos-oras ka na at napakaraming brand ng komiks na pagpipilian. Noon, hitik na hitik ang mga newspaper stand ng komiks, magazines, tabloids, song hits at kung anu-ano pang babasahin. Tila nga nagiging tambayan pa ito ng mga mahihilig magbasa. Isa sa mga kagandahang aspeto ng komiks ay hindi lang ito nagtatapos sa isang basahan dahil ang bawat kuwento ay may karugtong o may aabangan sa susunod na edition ng komiks na iyong tinatangkilik. Para itong mga teleserye sa telebisyon but in a reading manner. Kaya kung gusto mong malaman ang susunod na nangyari sa inaabangan mong kuwento, bibili ka talaga ng susunod na labas. Kaya ako nakapagkolekta ng funny komiks noong 80s hanggang sa dulo ng dekada nobenta. Medyo nalungkot lang dahil ang mga koleksiyon na iyon ay inanod ng baha at ang iba ay nawala na lang. 

BOGGLES

Alam niyo ba yung larong ito? The best past time ito lalo na kung brownout. Kasi alam niyo, madalas na mawalan ng kuryente noong dekada nobenta, more specifically in 1995. It was like a box with rectangular dice with letters printed on every face of the dice. To begin the play, you need to shake the box full of dice with letters until the dice gone on its place. Kapag nakalatag na yung mga dice of letters, now it's time to play. Kailangan makahanap ka ng mga words na nagkakasama ng 3 to 4 letters. Kapag walang word na nakakuha ng word na nahanap mo, then points for you. At kapag medyo alangan sa word na nakita mo at hindi kapanipaniwalang nag-exist, a consult will be done on a dictionary kapag merong ngang ganung salita, then points for you. Oo nga pala merong timer, a cool timer like hourglass. Eto yung buhangin na nauubos sa hourglass sa loob ng isang minuto. Kaya dapat mabilis kang magsulat ng mga makikita mong words in a span of 60 seconds. Ang ayaw ko lang eh yung time na ishashake na yung mga dice kasi sobrang ingay nun. 

HANGING BASKETBALL HOOP

Dahil nahilig ako sa basketball, siyempre, sumusuporta si erpats, kaya naman binilhan ako niyan sa Harrison Plaza ng hanging basketball hoop na ikinabit naman sa likod ng bahay namin. Hindi siya standard basketball ring, kaya maliit lang na bola ang kailangan. Natatandaan ko pa na nanghihiram lang din ako sa tatay ko ng kanyang tennis ball na ginagamit ko para makapaglaro ng basketball dun sa ring na binili niya.At dito naman nagkaroon ng istorya na nagkaroon ako ng scarface malapit sa aking noo. Gumulong kasi yung bola ng tennis dun sa nakatayong piece ng yero na nakabalandra sa aming gate. Ayon sa pagyuko ko, bumagsak at nasliced ang aking pisngi. Maraming dugo ang nabawas kaya itinakbo ako sa clinic ni Dr.Valderrama sa San Andres, Bukid. Diyan talaga sa hanging basketball hoop na 'yan ako unang naengganyong maglaro ng basketball hanggang sa pagtanda at paglaki.

BRICK GAME

Kasabayan ito ng craze ng Tamagotchi. Ito talaga ang super pastime ng 90s kids: mag-build at kumpleto ng bricks, magburahan ng high score, at magpataasan ng level. Sa brick game, yung unang sign kung paano ang paghawak ng mga tao sa kani-kanilang cellphones, dahil kahalintulad ng hitsura namin kapag naglalaro kami ng brick game. May iba't ibang kulay at tunog ang mga brick game. Mapa bata o matanda naglalaro noon ng brick game. 

FAMILY COMPUTER

I didn't have a personal family computer back then; it was introduced by my elementary classmate, Francis Sudaria. Mas nag-level up ang experience ko sa gaming. Medyo nawalan na ako ng gana sa brick game dahil na-experience ko na ang paglalaro ng mga bala sa family computer. Dito ko nakilala sina Sub-Zero, Scorpion, Raiden, Baraka at iba pang fighters ng Mortal Kombat. The first time, I was amazed. I was controlling a character, and I was defeating another character. It was really fun and never have I enjoyed myself in my life as a kid back in the 90s. The blood rushing to my opponent's face when I punched, when I kicked, haha, it was truly amazing, lalo nung natutunan ko yung mga moves to perform a "Fatality" when the video game says "FINISH HIM." Oh yes, pugot ang ulo, nasunog ang katawan at natunaw sa acid na laway. Yes, the Mortal Kombat game is truly brutal. That was the game's trademark until now!

MTV

It was not really my thing, but it got me interested when I saw my favorite music in a video, para bang nakukuha mo yung istorya ng kanta dahil sa music video na ginawa ng artist. Tsaka hindi naman talaga natin noon nakikita ang mukha ng artist, right? Kaya may factor na "uy sila pala yun", "ang ganda pala ng kumanta niyan", "grabe astig pormahan ng bandang.." Sa MTV, makikilala mo yung artist na kumanta ng favorite song mo, lalo na kung foreign artist. Bukod pa diyan, kaabang-abang din ang weekly countdown kung saan na ba napunta ang numero ng paborito mong kanta—bumaba? tumaas? Or still at the same number after a week?

The Grays - "The Very Best Years"

EATING JOLLIBEES

Of course, as a batang 80s na lumaki sa 90s, hindi masaya ang kabataan mo kung hindi ka napasyal at kumain sa Jollibee. Halos ata lahat ng kabataang Pilipino ay binditado ng mga pagkain ni Jollibee. Tandang-tanda ko pa na kada suweldo ni Tita at kahit gabi na ay kasama sa routine namin kumain sa Jollibee every Tuesday. Nakakakolekta rin kami ng mga collectibles na laruan sa Jollibee, katulad na lamang ng Teenage Mutant Ninja Turtles na sharpener. Halos nakumpleto ko ang character; ang kulang ko lang ay si Casey Jones. Uuwi kaming busog ng Martes ng gabi at ang maaabutan naming palabas sa TV pag-uwi ay yung Palibhasa Lalake na. 

 THE NEVER-ENDING STORY OF PLAYING

Ang batang hindi dumaan sa mga larong kalye ay hindi masaya ang childhood. Mula sa habulan, taguan, patintero, langit-lupa, tumbang preso, luksong-baka, sipa, at kung anu-ano pa, ang lahat ng 'yan ay naranasan kong laruin. Walang pakialam kahit masugatan ang tuhod, magmukhang taong grasa sa dumi, huwag lang maging burot sa mga laro. Iba yung feeling na kapag pababa na ang araw ay tuloy pa rin ang takbuhan, sigawan at saya na walang patid. Kapag pagod na, may mga dalang ice-tubig at uupo sa pavement ng kalsada, kaunting kuwentuhan habang nagpapahinga, sabay bukas naman ulit, magsisiuwian na sa kanya-kanyang bahay. 

Those were the days na talagang ipinagmamalaki kong lumaki ako sa panahon ng otsenta at nobenta. Isang era na simple lang ang buhay pero punong-puno ng saya, tawanan, at totoong samahan. Wala pang gadgets na humahawak ng atensyon ng bawat tao, wala pang social media na nagdidikta ng uso at buhay. Noon, ang communication ay personal—may kuwentuhan sa kanto, tambayan sa labas, harutang walang katapusan, at mga tawanan na hindi kailangan ng camera para maging memorable.

Masaya ang bonding noon dahil tunay at ramdam mo ang presensya ng bawat isa. Kapag may reunion, piyesta, birthday, o simpleng inuman sa labas ng bahay, lahat ay present, hindi lang physically kundi emotionally. Ang mga kaibigan mo noon, kilala mo talaga. Ang mga kapitbahay parang kadugo na rin. Ang mga bata, mas gustong maglaro sa kalye kaysa magkulong sa kwarto habang nakatutok sa cellphone.

Nakaka-miss ang panahon na ang excitement ay manggaling sa simpleng bagay—panonood ng paboritong cartoons tuwing umaga, paghihintay ng bagong episode ng TV shows, paglalaro ng teks, jolens, patentero, tagu-taguan, o pakikipagkuwentuhan hanggang gabi sa ilalim ng poste ng ilaw. Hindi kailangan ng mamahaling gamit para sumaya dahil ang happiness noon ay nanggagaling sa totoong koneksyon ng tao sa tao.

Iba ang warmth ng generation natin. Mas personal, mas makulay, at mas totoo. Kaya minsan hindi maiwasang sabihin na may mga bagay na hindi na kailanman mararanasan ng generation ngayon dahil binago na ng modern technology ang paraan ng pakikipag-usap, pakikisalamuha, at pamumuhay. Convenient man ang mundo ngayon, iba pa rin ang saya ng panahong walang internet, pero punong-puno naman ng tunay na memories.

Comfort Activities in Early 2000s

During the early 2000s, I was still in my teenage years—papunta na sa huling yugto ng pagiging teenager. Hindi rin masasabi na boring ang life namin noon. Bukod sa hilig ko sa sports, marami rin kaming puwedeng gawin sa loob ng bahay. Kaya eto, sa ngalan ng masasayang alaala, uungkatin na naman natin ang ating mga nostalgic memories. Here’s my list of activities back then.

DVD MARATHON

Those DVD's back then were really shiny and new. Kapag may DVD ka, para ka na ring nakaangat ng kaunti sa buhay. A DVD is a type of new generation pagdating sa panonood ng pelikula na para bang kakaahon lang natin sa mga VCD at Betamax. Ang kaibahan, sa DVD, ang mga kopya ng bala ay higit na mas malinaw kaysa sa VCD. It was a time na nauso ang salitang "DVD Marathon", sa modernong salita, "binge-watching". Magsasawa ka sa pelikula dahil sa isang bala ng DVD ay halos 4 na pelikula ang puwedeng pagkasyahin para mapanood sa DVD player. Kaya naman halos lahat sa atin talaga ay mayroong DVD collections na ngayon siguro ay inaalikabok na sapagkat hindi na rin naman uso ngayon ang DVD media at halos wala na rin ang nagtitinda nito. Bukod pa diyan, pinagtibay na ang policy sa piracy. During that time, ang nagpasaya sa akin ay yung series of horror movies. Nanonood kami every weekend. Lumipas pa ang panahon, na-upgrade na rin ang mga CD-ROM ng computer units at nagkaroon na rin ng DVD-ROM kung saan puwede ka na rin makapanood ng movies sa harapan ng computer mo. These DVD-ROMS can also create a copy of a DVD disk from downloadable movie content on the Internet. Noong early 2000s, sumikat ang CDR-King kung saan makakabili kayo ng mga murang computer accessories at gadgets. Uso rin noon ang CD-burning, kaya yung mga computer shops ay bugkos-bugkos noon sa pagbili ng mga rewritable at recordable CDs. 

CD BURNING

Oh yes—itong bahay namin dati, parang unofficial piracy laboratory. I used to collect CDs—yung mga murang-mura na nabibili ko sa nearby mall. Burned copies lahat, pero naka-case pa ‘yan ha, complete with printed album art—feeling legit kahit medyo “underground” ang source.

Mahilig ako sa rock at metal, at dito ko nakilala yung mga paborito kong banda hanggang ngayon. Bonus pa, na-amaze talaga ako noon sa mga cover art—yung tipong kahit hindi mo pa naririnig yung kanta, sold ka na dahil sa artwork pa lang.

Mas lalo pang lumala ang CD-burning hobby ko nung nagkaroon na kami ng internet. Doon na ako naging suki ng CDR King—bili ng recordable CDs na parang namamakyaw lang ng kendi. Tipong “isang pack nga po… o sige, dalawa na pala.”

Oo, alam ko naman na medyo sablay ‘yun—but hey, poor man’s collection lang. Binibili ko talaga yung CDs, hindi lang para pakinggan, kundi para i-display sa kwarto ko. Parang mini music library—depende na lang kung anong trip ng mood ko: senti, headbang, o emo-emo sa gabi.

At hindi lang music—pati movies, bina-burn ko rin sa CDs. Tapos weekend bonding namin ng mga pinsan ko, manonood kami. Ang saya panoorin lalo na kapag horror—yung tipong ako yung may hawak ng copy, pero sila yung sumisigaw sa takot. Sulit na sulit yung effort sa pag-download at pag-burn kapag naririnig mo na yung sabay-sabay nilang tilian. Like, "Huwag na kayong maghalikan, tumakas na kayo!" 

FOOD

Mawawala ba naman ’yan?

Ice cream, pizza, at KFC Hotshots—yan ang usual lineup. Well, ice cream alone makes me happy. To hell with calories and whatever consequences eating brings. Kapag maganda ang pelikula, dapat sabay ang aksyon sa screen at ang pagnguya ko—full experience kumbaga. Kaya sige lang, pig out kung pig out.

Oo, minsan alam ko namang pagkatapos, medyo mapapasama ang pakiramdam. Pero at least, masaya ako kahit papaano. Ganun naman talaga, ‘di ba? Happiness—even if it’s just a temporary distraction from boredom.

Pero ayun nga, bad eating habits catch up with you. Hindi rin biro ang epekto sa health. Andito pa rin naman ako—surviving, ika nga. Pero minsan mapapaisip ka rin, kasi parang nasa dugo na talaga. It runs in the family. Karamihan sa amin, may ganitong kondisyon.

Nakakatawa nga eh—dati sobrang athletic ako, mula teenage years hanggang mag-30. Pero kahit anong takbo at pawis mo noon, hindi pa rin pala sapat para takasan ang tinatawag kong “literal achy breaky heart.” Parang kahit anong alaga, may mga bagay talaga na hindi basta-basta naaayos.

Korn - Word Up

BLOGGING

Hindi man ito nagsimula noong early 2000s, pero matagal na talaga akong mahilig magbasa. Bata pa lang ako, hilig ko na ang magbasa—lalo na kapag may bagong labas na funny komiks tuwing biyernes. Para sa akin, magkapamilya ang pagbabasa at pagsusulat—hindi sila puwedeng paghiwalayin.

Nagsimula akong gumawa ng blog site noong 2015. At ayun—11 years na rin pala akong nagsusulat dito sa Ubas na may Cyanide. Ang inspirasyon ko? Yung mga naunang blog sites na sinusubaybayan ko noon. Para sa akin, sila ang mga alamat—yung mga unang nagtayo ng kanilang “munting tahanan” sa internet, o kung tawagin nila, “blogosperyo.”

Iba yung saya kapag may bumibisita sa blog mo—nagbabasa, nag-iiwan ng komento, at na-a-appreciate ang sinulat mo. Parang gasolina ‘yun para lalo kang ganahang magsulat. Siyempre, may mga panahon din na nawawala—walang update, walang idea, parang mental block na ayaw umalis. Pero kahit ganun, binabalik-balikan pa rin ang blogosperyo. Kasi sa dulo, nandun pa rin yung urge na magsulat.

Depende rin talaga sa mood, inspirasyon, at sitwasyon ng buhay kung kailan susulat ang isang manunulat. Ilang beses na ring nagbago ang itsura ng blog site na ito—may revisions, may redesigns, may mga panahong muntik nang iwan. Pero heto pa rin, buhay pa rin… at nagsusulat pa rin ang may-akda.

May nagbabasa pa ba?

Yun ang tanong.

CAMFROG CHATTING

Inaamin ko, noong mga panahong nagtuturo pa ako sa kolehiyo, madalas ko ring sinasabayan ng pagpupuyat ang tambay ko sa Camfrog. Para siyang Yahoo Messenger—i-install mo lang, tapos puwede ka nang makipag-chat at makipagkaibigan online. 

Ang tambayan namin noon ay isang room na ang pangalan ay CHATMATES. Member ako doon nang matagal—mga 2006 hanggang siguro 2012. Doon ako nakakuha ng maraming online friends, yung tipong kahit hindi mo pa na-meet in person, parang tropa mo na talaga.

Anong ganap sa room? Aba, hindi basta-basta—parang noontime show sa internet! May mga pa-games tulad ng trivia, “name that tune,” “bring me,” at kung anu-ano pang pa-contest. At hindi lang bragging rights ang premyo—may load pa! Oo, regular load sa cellphone—panahong wala pang GCash, kaya malaking bagay na ‘yun. Tipong kahit hindi ka makakabili ng snacks, may pang-text ka naman buong linggo. Natatawiran ko na palagi akong nananalo kapag ang genre ng Name That Tune ay rock. The fastest fingers who can type the correct answer get the points. 

Pero hindi lang puro games—may kuwentuhan din, heart-to-heart talks, minsan drama, minsan scary stories. Para kayong isang community—kahit magkakalayo, pinagdudugtong ng webcam at chat box.

At doon ko rin natutunan na kapag marunong kang rumespeto online, mas madali kang makakahanap ng tunay na kaibigan—even in a virtual world.

Siyempre, kasabay pa nito ang kasikatan ng Yahoo Messenger, kaya minsan ang problema mo ay hindi kung may kausap ka—kundi kung saan ka maglo-log in. Camfrog ba o Yahoo? Problema ng mga sosyal noon.

At oo, marami rin akong naging kaibigan sa Yahoo Messenger—kaya doble ang buhay online ko dati.

Ngayon, to kill your boredom is to argue with the social media's comment section, ang pangit na, o di kaya ay makipag-engage sa mga fan site na dinodiyos ang mga paborito nilang artista. Eew! Panay bangayan kaliwa't kanan, walang calmness. Buti pa nga, noong uso pa ang Farmville at Tetris Battle sa Facebook, wala 'yang mga awayan na 'yan. Ngayon, they make us busy through "maritessing", strike a scripted joke sa reels, and lahat ng fake acting, lalo na may AI ang nangunguna. Kaya para sa akin, the realness of activities back then is hindi matatawaran. It's pure, no fake, at higit sa lahat, masaya. Ang napepeke lang ay CD at DVD copies.

2026 Food Review: Ang Pagbabalik ng Ultimate Burger Steak

2013 Ultimate Burger Steak vs 2026 Ultimate Burger Steak

Biruin mo ‘yon—biglang nagkaroon ng food review dito sa Ubas na may Cyanide. Hindi naman talaga ito ang usual na ginagawa ko. Mas sanay akong magsulat ng mga kuwento, musings, at kung anu-anong reflections tungkol sa buhay.

Pero siguro ganun talaga—may mga pagkakataon na ang simpleng pagkain ay nagiging tulay para balikan ang mga alaala.

This is a rare thing we do—but somehow, it felt right.Kapag naririnig ko ang salitang “ultimate,” dalawa agad ang pumapasok sa isip ko. Una, si Ultimate Warrior—ang childhood wrestling na kinabaliwan ng batang 90s na nasobrahan sa energy na ginagaya namin palagi ang entrance action na para bang sinapian kami ng isang kangkarot, takbo dito, takbo doon, pabuga-buga ng hangin at itinataas ang dalawang kamay na parang nagraraise the roof.  Pangalawa, mas personal… ang tawag ko sa crush ko noong high school: “si ultimate crush.”

Kaya naman nang marinig kong nagbabalik ang Ultimate Burger Steak ng Jollibee, hindi lang siya basta pagkain—parang halo-halong nostalgia ang bumalik. Wrestling, kabataan, at mga simpleng kilig noong high school… tapos may kasamang amoy ng gravy, French fries na nakapaloob sa ilalim ng burger steak, itlog at ang sizzling na burger steak.

Back in 2013, the Ultimate Burger Steak was just another new addition to the Jollibee menu. But for me, it became something more—a marker of change.

I had spent seven years in the education industry, dedicating my days to teaching. My world revolved around classrooms, lesson plans, and shaping young minds. But life has a way of nudging you toward new directions.

Late quarters ng 2013, iniwan ko ang classroom at pumasok sa mundo ng BPO bilang isang agent. Isang malaking shift—mula sa tahimik na silid-aralan papunta sa mabilis, maingay, at 24/7 na industriya. At kasabay ng pagbabagong iyon sa buhay ko, inilabas din ng Jollibee ang Ultimate Burger Steak.

Napakalaki ng pagkakaiba ng dalawang trabahong pinagdaanan ko. Mula sa halos walang pahingang buhay ng pagtuturo—pagod sa klase, paggawa ng grades, lesson plans, at pati pagpaplano ng stage design tuwing may school events—hanggang sa biglang shift sa mas structured na routine sa BPO: pasok, uwi, kain, at tulog.

Sa totoo lang, mas hayahay ang buhay sa BPO kumpara sa dati. At hindi rin maikakaila—mas mataas ang suweldo. Kaya noong taong iyon, tuluyan ko nang iniwan ang pagtuturo at niyakap ang bagong direksyon.

Pero kasama ng pagbabagong iyon, may mga bagay ding nagbago sa katawan at lifestyle ko. Sa night shift environment, parang natural na mas maging malapit ka sa pagkain—lalo na sa gabi, kapag kailangan mong labanan ang antok. Doon na rin unti-unting nadagdagan ang bigat ko.

At siyempre, hindi mawawala ang comfort food ko—ang Ultimate Burger Steak ng Jollibee. Sa gitna ng adjustments, pagod, at bagong routine, siya yung naging extra favorite ko. Parang reward sa sarili pagkatapos ng mahabang shift. Isang simpleng pagkain na naging bahagi ng bagong chapter ng buhay ko.Naaalala ko noon—kada lunch break ko sa office, ito talaga ang automatic na ino-order ko sa Jollibee. Parang naging ritual na siya. Pagod sa trabaho, sabay reward sa sarili: Ultimate Burger Steak.

At oo, hindi naman maikakaila—napakasarap talaga ng kombinasyon. Yung juicy na burger steak, binababad sa rich na gravy, may kasamang fries sa ilalim, at topped with itlog. Kumpleto. Busog. Sulit.

Pero ngayon… medyo iba na ang kwento.

Kapansin-pansin na hindi na ganoon kalaki ang burger steak. Dati, halos kasinlaki pa ng palad ko—makapal, siksik, at ramdam mo yung “ultimate” sa bawat kagat. Ngayon, parang ang dating niya ay katulad na lang ng regular na burger steak size. Yung tipong kung magluluto ka sa bahay gamit ang CDO ulam burger, halos ganoon na rin ang laki—kaya medyo bitin, at sa totoo lang, parang medyo lugi sa presyo.

Pati yung fries, napansin ko rin na kumonti na. Hindi na siya ganoon ka-generous gaya ng dati na parang may bonus layer sa ilalim ng burger steak.

Ang nanatili na lang talaga mula noong 2013 Ultimate Burger Steak… yung itlog. Siya na lang yung consistent na paalala ng dating “ultimate” experience.

Hindi man kagaya ng dati ang expectation ng Ultimate Burger Steak, nanatili pa rin ang sarap—kulang nga lang sa laki at sa dating “wow factor” na una kong naranasan. Pero siguro ganun talaga. Habang nagbabago ang panahon, nag-iiba rin ang timpla ng mga bagay—mapa-pagkain man o buhay. Baka naman isisi pa natin 'to sa giyera ng Iran at Amerika, noh?

Sa kabila nito, hindi pa rin nawawala ang dahilan kung bakit ko ito minahal. Dahil higit pa sa lasa, dala nito ang mga alaala—ng pagod, ng pagbabago, at ng mga simpleng tagumpay sa araw-araw.

At sa bawat subo, kahit hindi na siya kasing “ultimate” tulad ng dati, sapat pa rin ito para ipaalala sa akin na minsan sa buhay ko, naging bahagi ako ng isang kuwentong puno ng risk, growth, at konting gravy sa ibabaw ng lahat.

Remembering the Golden Era of the Yellow Taxis 🇵🇭

 

There are so many things that bring nostalgia, and it's worth remembering until now. Kasama na diyan ang kalsada sa araw-araw na marami rin ang ipinagbabago sa paglipas ng napakaraming taon, mga gusali, mga daan, mga bagong establisimyento, at pati ang mga sinasakyan ng tao. At ang napili kong pag-usapan sa blog ngayon ay ang isa sa mga means of transportation ng kapwa nating Filipino sa ating bansa. Noon, wala pang mga ride-hailing apps, wala pang surge pricing—ang meron lang ay usapan, metro, at konting diskarte.

When I was a kid, nakakasakay lang kami ng taxi sa tuwing umuuwi ang tatay galing sa ibang bansa para magbakasyon at makasama kaming pamilya niya. By means of riding a taxi, ipinapasyal niya kami sa mga espesyal na lugar katulad ng malls, restaurant, Luneta Park at Manila Zoo. Tandang-tanda ko pa nga ang Harrison Plaza na suking-suki naming puntahan para mag-mall at kumain, at nakasakay kami sa taxi. Parang noon kasi kapag sumakay ka sa taxi para ka nang nakakaangat sa buhay lalo na kapag aircon na taxi ang sinakyan mo, like "wow naka-taxi", hahaha. Feeling rich ka na talaga niyan kasi nasa pribadong sasakyan ka, may driver at may aircon pa, tapos siyempre mabango ang loob ng taxi. Salamat na lang din dun sa air freshener na hugis Christmas tree na nakadisplay sa dashboard mirror ni manong sa loob ng taxi niya. Ano nga tawag dun? Royal Pine ba? Basta ’yon, gustong-gusto kong amoy ’yon kapag sumasakay kami ng taxi. Mas mabango pa sa Albatross na laging nilalagay sa banyo namin.

Back in the 1980s and 1990s, taxis were considered one of the more “premium” ways to get around Metro Manila. There were no apps, no GPS—just instinct, hand signals, and luck.

Yellow taxis stood out on the streets, not just for visibility but also for identity. Unlike today, taxis back then didn’t follow a strict color scheme—companies had their own colors and branding. 

May iba't ibang pangalan ang mga taxi sa Pilipinas na mapapansin mo sa kanilang pintuan: may nakakatawang pangalan, may buong pangalan ng operator, may mga abbreviation lang at kung anu-ano pa. Pero ang pinaka-standout sa lahat ay ang R&E taxis. Nakilala ito sa kanilang mga sasakyang may kombinasyong dilaw at berde na madaling mapansin sa kalsada. Dahil sa reputasyon nito na mas maayos ang serbisyo kumpara sa ibang operators, madalas itong piliin ng mga commuter na naghahanap ng mas komportable at maaasahang biyahe.

Ang R&E rin ang isa sa mga pioneer ng “phone-a-taxi” service noong late ’80s. Ang kumpanyang ito ay nagbigay ng mas convenient na paraan ng pagbiyahe sa pamamagitan ng pagtawag para magpasundo—parang early version ng modernong ride-hailing apps tulad ng Grab. Mula sa simpleng simula, mabilis itong lumago at umabot sa libo-libong units, patunay sa mataas na demand at tiwala ng mga pasahero sa kanilang serbisyo.

Hindi pa MPV o modern sedans ang taxi noon—mas simple at compact:

• Toyota Corolla
• Nissan Sentra
• Mitsubishi Lancer
• Isuzu Gemini
• Later 90s: FX at vans tulad ng Tamaraw FX at Revo

Ang fare?

The old taxi meter

Walang eksaktong iisang fare rate na well-documented online para sa mga taxi noong dekada 80s hanggang 90s, pero base sa historical progression ng pamasahe, malinaw na mas mababa ito kumpara sa mga sumunod na taon. Noong early 2000s, nasa ₱30 ang flagdown rate, at tumaas ito sa ₱40 pagsapit ng 2011. Ibig sabihin, noong 90s, mas mura pa ang panimulang pamasahe—kadalasan nasa teens hanggang low 20s pesos lamang ang starting fare, kaya mas abot-kaya ito para sa maraming commuters noon.

Isa sa pinakanostalgic—at minsan pinaka-hassle—na bahagi ng pagsakay sa taxi noon ay ang katotohanang hindi lahat ng sasakyan ay may aircon. Marami sa mga taxi ang umaasa lang sa bukas na bintana, kaya kapag naipit sa trapiko, siguradong pawis mode ang mga pasahero. Dahil dito, naging mapili ang mga commuter at talagang naghahanap ng taxi na may aircon para mas komportableng biyahe. Sa katunayan, may mga pagkakataon pa na hinahayaan na lang nilang makalagpas ang isang taxi kapag alam nilang mainit sa loob nito.

Twenty One Pilots - "Taxi Cab"

Most of my taxi experience, masaya naman at nakatanaw lang sa tanawin ng aming dinadaanan, while sina Tatay at Nanay nakikipagkuwentuhan lang sa driver. Yan ang usual setup. Kadalasan, nasa AM radio ang radyo ng driver; panay balita, kaya doon nagsisimula ang kuwentuhan kung anuman ang topic tungkol sa pulitika, sa pang-araw-araw na buhay, presyo ng krudo, experience ni manong driver sa ibang pasahero at kung anu-ano pa. Kapag bibo ang driver niyo ay hindi kayo mauubusan ng paguusapan at mamamalayan niyo na lang na nasa destinasyon niyo na kayo. Noon, hindi pa rin uso yung mga Google destination maps na yan. Ikaw at si manong driver ang magpapasya kung anong ruta ang tatahakin, at kung hindi alam ng driver ang papunta doon, ikaw ang magiging guide niya. Nagkaroon din ng tampulan ng sindak noon para sa mga taxi driver noong dekada nobenta dahil uso ang carnap ng taxi, kaya ang ating mga driver minsan namimili na ng isasakay, lalo na kapag puro kalalakihan ang mga ito at mukhang mga goons. May mga driver din naman na nakararanas ng hilakbot sa mga pasaherong naisasakay nila na di pangkaraniwan, sapagkat bigla na lang nawawala ang pasahero sa likod nila, na ang buong akala nila ay naisakay nila, yun pala ay multo o di kaya ay white lady. Maraming driver ang nakaranas niyan sa history ng kanilang pagtataxi, lalo na sa dis-oras ng gabi, at ang kinatatakutang lugar ay ang Balete Drive o di kaya ay ang Loakan Road sa Baguio City. Napakaraming katatakutan at dokumento ang nailathala sa libro tungkol sa mga supernatural experience ng mga taxi drivers hindi lang noong dekada nobenta kundi hanggang sa kasalukuyan. 

Itong lumang dilaw na taxi ay hindi lang basta sasakyan noong 80s at 90s era; isa itong bahagi ng buhay ng bawat Pilipino. Mula sa first date, late-night uwi, hanggang airport send-offs—lahat may kwento, mapa-drama, emergency, action hanggang horror, kumpleto ang kwento ng mga Pinoy taxi drivers. 

Ngayon, isang pindot na lang ang sakay. Pero noon?

👉 Isang taas ng kamay, isang sigaw ng “Taxi!”, "Taxi"

Jack's Biking Chronicles - A Visit Back to Childhood Nostalgic Place: The Manila Zoo

Kung meron man sigurong pinakanostalgic place noong aking kabataan ay ang Manila Zoo. Lumaki ako na ang Manila Zoo ay hindi lang simpleng pasyalan—isa itong bahagi ng aking pagkabata. Tuwing linggo, pagkatapos ng misa sa simbahan, siguradong may lakad kami ng pamilya. Simpleng saya lang: lakad-lakad, kain sa labas, at siyempre, ang paborito naming destinasyon—ang zoo. Hindi pa kasi ganoon kasabik ang mga tao sa mall. Madalas gumala ang mga Pinoy noon sa mga parke kung saan puwede kang maglakad-lakad, maghabulan ang mga bata, maglaro at mag-picnic sa damuhan ng Luneta Park o di kaya sa PICC grounds. Ganito ang trip ng mga tao noon, family or friends gathering, ika nga. At kung may request ang mga bata katulad namin na pumunta sa Manila Zoo ay pinagbibigyan naman kasi dahil na rin sa likas na mahilig kami sa mga hayop at gusto naming makita ang mga mababangis na hayop na sa TV lang namin nakikita. 

Naalala ko pa kung paano kami dinadala ng tatay at nanay ko dito. Bilang bata, sobrang saya ko sa bawat hayop na nakikita ko—para bang isang malaking storybook na nabubuhay sa harap ko. Isa sa pinakatumatak sa akin ay yung pagsakay namin sa maliit na banca sa loob ng zoo, sa isang man-made river. Pero kahit masaya, may halong takot—iniisip ko noon, “Paano kung may buwaya dito?” 😂

Noong 2022, nagbukas muli ang Manila Zoo at hudyat na sabi ko para mabisita on a bike tour sa aking pinakanostalgic place noong aking kabataan. Hindi naman ako binigo ng nostalgia vibe simula nang tumapak ako muli sa loob ng zoo. Pero ibang-iba na sa aking kinagisnan ang zoo, mas malawak, malinis,  mas maraming bagong hayop at mas moderno. Puwedeng ipanlaban ang ganda ng zoo kung ikukumpara sa zoo ng ibang bansa. Nag-book ako ng ticket online, kaya pagdating ko doon ay in-lock ko na lang ang aking bisikleta sa bike parking. Hindi na ako pumila sapagkat ang ipapakita ko na lang ay ang message confirmation sa aking cellphone na bayad na ang ticket ko online, kaya hindi na ako nahirapan na makapasok.

I'm so lucky dahil nasulyapan ko pa si Mali bago siya namatay noong 2023. Yun nga lang Mali's story was not so good, and she was not a happy elephant. Mali (Vishwa Ma'ali) was a female Asian elephant who lived in solitary confinement at Manila Zoo in the Philippines from 1981 until her death on November 28, 2023, at age 43. Gifted by Sri Lanka, she became known as the world's "saddest" elephant, sparking global advocacy for better welfare conditions.

Ang isa sa mga makabagong feature sa Manila Zoo ay ang Giant Aviary. Ang aviary o bird sanctuary ay isa sa mga pinakakapansin-pansin. Malalaki at mataas na enclosure na parang gubat sa loob—mas maluwag, mas natural ang tirahan ng mga ibon. Ramdam mong mas pinapahalagahan na ngayon ang welfare ng mga hayop.

Rise Against - Ready to Fall

Hindi lang ibon ang nagbago—halos lahat ng animal enclosures ay inayos at pinaganda:

🦁 African Lions – Mas malawak at mas natural ang kanilang enclosure; may mga bato at espasyo para gumalaw. Hindi na sila mukhang nakakulong—parang mini-savanna na.

🐅 Bengal Tigers – Makikita mo ang kanilang lakas at ganda habang naglalakad sa mas maaliwalas na tirahan.

🐒 Mga Unggoy – Tulad ng dati, sila pa rin ang pinaka-playful! Tumatalon, umaakyat, at tila laging may sariling show para sa mga bisita.

🦋 Butterfly House – Isa itong tahimik at magical na lugar. Puno ng halaman at makukulay na paru-paro na malayang lumilipad—parang nasa isang fairytale garden.

Mayroon ding creepy crawler section na air-conditioned—dito makikita ang mga reptilya, mga gagamba, mga iba't ibang klase ng bulate at iba pang maliliit pero kakaibang nilalang. Medyo nakakatakot, pero sobrang interesting!

But, did you know that there came a time when Manila Zoo seemed to “fall asleep”? Before 2022, it was closed for a major rehabilitation. One of the main reasons was environmental concerns, especially untreated wastewater flowing into Manila Bay.

There were also fire incidents in parts of the zoo, which further highlighted the need for major improvements and modernization. I wrote a blog post about that back in 2015, where the fire incident happened, and you can find and read it here: Rage Against Fire: Way Down Memory Lane with The Manila Zoo

The City Government of Manila led the rebuilding effort. This wasn’t just a simple renovation—it was a complete transformation:

• Improved drainage and water treatment systems
• Cleaner, more spacious animal enclosures
• Modern facilities for both animals and visitors

In 2022, the zoo reopened—like a phoenix rising from the ashes.

Walking through the new Manila Zoo, I felt both the past and present at once. The place may have changed, but the memories of my childhood with my parents remain untouched.

Manila Zoo proves that places can evolve and improve—but memories will always stay the same.

Sino Nga Ba Ang Nagdedecide Kung Sino Ang Pangit, Sino Ang Maganda?

 

The most black and white girl in the world

Noong dekada nobenta pa ito, pinagtatalunan nang simulang sumikat ang mga kanta nina Andrew Espiritu AKA Andrew E at ni Beethoven del Valle Bunagan AKA Michael V. "Humanap ka ng Panget" ang sabi ni Andrew E ngunit kinontra ito ni Michael V sa kanyang bersiyon na "Humanap ka ng Maganda". Pero kung susuriin natin ito, sino nga ang nagse-set ng norm kung sino ang pangit at maganda? Ano ang mga pamantayan? Bakit siya maganda? Bakit siya pangit? Pero di ba ang sabi ng lahat, lahat naman tayo may itsura, depende nga lang kung pangit ba o maganda. Yay, bumalik lang ang mga katanungan. Tara at pag-usapan natin.

Aminin natin—lumaki tayo sa mundo na parang alam na natin ang standard kung sino ang mas magandang itsura kumpara sa low-tier looks (ouch! low tier)

• Maputi? +10 points
• Matangos ilong? +15 points
• Mukhang K-drama lead? Jackpot 💯
• Kamukha mo ang kapitbahay na laging nakabusangot? Okay… next contestant 😭

But seriously… who is this judge? Are they even certified?

If you look at history, beauty standards keep changing like phone trends. In the Philippines, morena skin used to be celebrated. Then colonial influence came in, and suddenly, lighter skin became the “goal.” That’s why whitening products multiplied like group chats you never asked to join. Naluma ang ganda nina Tetchie Agbayani at Anjanette Abayari nang ganun-ganun lang dahil mas umangat daw ang kagandahan ng mas lighter skin. 

Tapos dumating ang social media…

Biglang lahat naging “perfect”:

• Walang pores
• Walang eyebags
• Kahit bagong gising, mukhang may photoshoot sa Paris

Samantalang ikaw, bagong-gising lang, mukha ka nang extra "walker" (zombie) sa The Walking Dead. 

Andrew E. - Humanap Ka Ng Panget

Michael V - Maganda Ang Piliin

Pero eto ang plot twist (na hindi mo alam)

Yung mga nakikita mong “perfect” online? Minsan mas edited pa kaysa thesis mo noong college. So kung iisipin mo, yung standard ng ganda parang group project—maraming ambag: history, media, trends, at konting kaartehan ng lipunan. At higit sa lahat, ang pinakamalaking ambag sa lahat ay "makeup". Cosmetics can do everything aside from plastic surgeries. Maraming artista sa Pinas na kapag tinanggalan mo ng makeup ay mawawalan ng points yung kagandahan na lagi mong nakikita sa TV at mga pelikula. Biibihira lang ang mga artistang may natural na ganda kapag tinanggalan ng magic powder sa mukha. Para sa akin, ang may pinakamagandang mukha sa mga artista ngayon ay sina Kathryn Bernardo, Ivana Alawi, Liza Soberano at Kristine Hermosa. Sila yung mga may  natural na ganda kahit walang eche bureche na nilalagay na pampaganda. 

Pero ang pinaka-funny and interesting part? Every decade, nag-iiba ang uso.Maaaring ang sinasabi kong maganda ngayon ay maluma rin, maaaring ang sinasabi kong natural na ganda ay malaos katulad na lang ng mauso ang mga Korean looks, glass skins, lighter skin, etc. Sa madaling salita, depende sa uso ng uri ng ganda na bagong matutuklasan ng social culture. 

Dati: payat na payat. Ngayon, slim-thick na siya. Kinabukasan, ewan na natin; baka uso na ulit yung mukhang bagong-gising na hindi nagsusuklay pero may glow. Kaya kung hahabulin mo lahat ng standards… mapapagod ka lang. Parang hinahabol mo yung jeep na paalis na—hindi ka rin makakasakay.

Kaya ang real talk natin ay walang permanenteng “maganda” o “pangit.” May kanya-kanya lang tayong trip.

So technically, beauty standards are like a group project—history, media, trends, and a little bit of societal drama all contributed.

90s Nostalgic Citizen's Army Training x Reserve Officers' Training Corps Experience

 

Haaay, here we go again to our nostalgic writings, ang sarap lang alalahanin nung masasayang araw noh? Yung tipong wala pa tayong mga problema sa buhay, yung wala pang mga matitinding sakit dahil medyo tumatanda na tayo, isinilang noong 1981. Ito yung simpleng pagtakas ko sa kasalukuyan at pag-aalala sa magagandang memorya ng kabataan. Noong dekada ‘90, may isang araw sa high school na hindi mo basta makakalimutan—ang araw ng CAT. Hindi ito basta subject lang. Isa itong karanasan. Isang kaganapan ng pawis, sigaw ng command, kaba, at… di mawawala sa batang 90s ang natural na kilig. 

CAT days were something else. Isang hapong napakainit, nasa field kayo. The sun is up, ramdam mo ang init at pressure. Naka-line up ang buong batch, tahimik, naghihintay ng utos. Then suddenly—

“Company! ATTENTION!”

At doon na magsisimula ang lahat.

Simple lang ang uniform, pero iconic.

Karaniwan, naka-puting T-shirt, maong jeans, at rubber shoes o sneakers. Walang arte, walang porma—pero somehow, ito yung isa sa pinaka “aesthetic” na look ng kabataan noon. Sa ganitong pormang natural mas nakikita mo kung sino talaga ang matitikas ang katawan at kung sino ang mga lawlaw na ang tiyan teenager pa lang haha, pero ang sobrang nakakakilig talaga yung mga natural look ng mga crush natin sa simpleng porma kitang-kita ang kanyang kagandahan lalo na si Ms... Yung ibang classmate na makakabasa nito alam na alam nila kung sino yung super crush ko nung high school kaya wag na natin i-reveal. She's looking good until today, and I'm happy for her. 

At syempre, hindi mawawala ang paboritong piraso ng lahat—

The army green cap. Yung may dilaw na burda sa harap na “Citizen’s Army Training.” Medyo kupas na minsan, minsan naman bagong-bago pa. Pero suot mo ‘yan na parang badge of honor. Ang mga kababaihan ay nilalagyan muna ng net ang kanilang buhok bago isuot ang cap para nga naman hindi laladlad ang ibang may mahahabang buhok habang nagsasagawa na ng CAT activities. Buhay pa ba ang inyong CAT caps?

At nabanggit ko nga, there’s something about seeing everyone in a plain white shirt, maong, at sneakers—fresh, effortless, at parang ang linis tingnan kahit pawisan na. Doon nagsisimula ang simpleng kilig habang naka-formation.

Line Formation: Discipline in Motion

Isa sa pinakaunang matututunan sa CAT ay ang line formation. Hindi puwedeng basta-basta lang pumila.

• Single file – isang diretsong linya
• Double file – dalawang hanay
• Platoon formation – mas organized na grupo
• Company formation – buong batch, parang isang hukbo

Dito papasok ang salitang “Dress right, dress!”

Aayusin niyo ang distansya, titingnan ang alignment—dapat pantay-pantay, parang ruler ang ginamit.

The Marches: Sabay-sabay, Walang Iwanan. Marching is the heart of CAT—hindi ito basta simpleng paglalakad lang, kundi may kasamang ritmo, disiplina, at pride sa bawat hakbang. Dito pumapasok ang mga karaniwang commands tulad ng forward march o tuloy-tuloy na lakad, mark time march na parang naglalakad pero nasa puwesto lang, right/left face para sa sabay-sabay na pag-ikot, at about face na isang 180-degree turn. Ngunit higit pa sa galaw, ang mga march na ito ay hindi lang para ipakita; ginagamit ang mga ito upang hubugin ang coordination, unity, at pagsunod sa utos ng bawat estudyante. Parang ipinapakita nito na kahit iba-iba kayo bilang indibidwal, kaya ninyong kumilos nang sabay-sabay bilang isang buo at disiplinadong grupo.

Pasa-Masid: The Art of Observation. Isa sa mga pinakaseryosong bahagi ng CAT training ay ang pasamasid, o ang tinatawag na inspection time. Dito sinusuri ang bawat detalye ng isang estudyante—malinis ba ang sapatos, naka-tuck in ba ang shirt, maayos ba ang cap, at kung may dala bang bawal. Sa bahaging ito, nasusukat ang tunay na attention to detail, dahil kahit ang pinakamaliit na pagkakamali ay agad napapansin. At oo, hindi mawawala ang kaba, lalo na kapag ikaw ang tatawagin sa harap para i-check.

 Gun and Sword Training: Discipline, Not Violence. Sa ilang CAT programs, bahagi ng training ang mock gun drills at sword o rifle manual. Hindi ito itinuturo para sa pakikipaglaban, kundi para malinang ang tamang paghawak ng kagamitan, coordination, at respeto sa awtoridad at sa mismong kagamitan. Dito makikita ang sabayang galaw sa mga commands tulad ng shoulder arms, present arms, at order arms, kung saan bawat kilos ay kailangang eksakto at magkakatugma. Parang isang sayaw ang dating nito, ngunit mas istrikto, mas kontrolado, at mas precise ang bawat galaw.

At siyempre, hindi rin mawawala sa usapan ang COCC (Corps of Cadet Colonels)—ito ang grupo ng mga estudyanteng pinili at sinanay upang maging student officers o leaders sa CAT. Sila ang nagbibigay ng commands, nag-oorganize ng formations, at nagsisilbing tulay ng disiplina sa buong corps. Para sa marami, ang pagiging bahagi ng COCC ay isang karangalan at patunay ng leadership at dedication sa training. 

Kasama rin sa alaala ang mga parusa kapag nagkamali o di kaya ay hindi ka snappy o loloko-loko ka—pinaka-common na ang squatting, yung paulit-ulit na upo-tayo sa ilalim ng init ng hapon, minsan may kasamang bilang o sigaw ng commands. Hindi man ito madali noon, pero bahagi ito ng training para matuto ng accountability, disiplina, at tibay ng loob. 

Badflower - Machine Gun

May time pa nga na pinagkalas at pinagkabit kami ng totoong baril. Napakabigat pala noon at baka kung may zombie apocalypse at nawalan ako ng bala at kailangan kong magkarga, baka nakain na ako ng zombie sa bagal kong mag-reload ng bala. It's not my thing, and I'm not a violent man, hahaha. Hindi rin ako ganoon ka-snappy sa gun drill, yung mahabang rifle na may bayoneta minsan. Nakupo, parang pagsasayaw lang ang performance niyan dahil may bilang din, eh hindi rin ako kagalingan sa pagmememorize ng motion at napakadali ko, kaya malito sa 1 to 3 actions pa lang, like "ano nga ulit yung 2nd action?" Hindi ako magaling mag-memorize ng galaw; mas magaling akong mag-memorize ng mga binabasa. 

Loko kayo, kung nababasa niyo 'to, bakit lagi niyo pinagtatawanan si Jericho Fernandez noon sa tuwing tumatakbo siya na straight na straight pa rin ang katawan. Pero pagdating sa mga officer na katulad nina Goldine Boeckmann at Toni Barbieto, ang dali-dali niyo sumunod. Basta kapag maganda yung officer na nakahanay na na-assign sa amin, ang babait ng mga kololoy. Iba nga pala ang uniform ng mga officers at Commandant; sila yung mga nakapatig at nakaboots at naka-military attire. Yung ganong attire naman, naranasan ko 'yan pagdating naman sa kolehiyo sa pamamagitan ng ROTC. Masaya rin naman, pero dahil walang ROTC sa school namin noon ay ipinadala ako, as in ako lang talaga, kasi nakatapos na yung ibang classmate ko. Ipinadala ako sa Southern Luzon College sa Dasmarinas para duon mag ROTC. Sobrang kabado ako noon kasi ako lang at di ko kakilala yung mga kahanay ko sa martsa. Noong lumipat naman ako sa NCST sa Dasmarinas, Cavite, mas lalong sobrang humirap ang sitwasyon, kasi dapat alas-sais ng umaga nasa field ground ka na, kaya alas kuwatro pa lang ng madaling-araw ay kikilos na ako para bumiyahe papuntang Indang, Cavite. Eh, I'm from Imus, na mahigit isang oras at kalahati din ang biyahe papunta doon sa main ng CVSU o Cavite State University. Pero pagkalipas ng second semester ng ROTC namin ay nalipat din kami sa mas malapit na grounds, at ito ay sa Dasmarinas National High School, at doon na rin kami nakagraduate ng ROTC, and I'm proud of it, kahit sa mga huling sandali ay naging medic na lang ako na sumasalo sa mga kunyaring nahihilo sa hanay hahaha. Pero lahat ng martsa sa init ng araw ay naranasan natin ’yan, kasama na diyan ang pambubully ng mga officer. Siyempre, hindi ka makakaligtas diyan kasi ganoon talaga noon, kaya parang nagiging fraternity ang ROTC, dahilan para itigil ito. May pagkakataon pa nga na pinagulong kami sa damuhan at sakto naman sa mukha ko ang pag-ikot ng tae ng punyetang pisa, pero kahit na tuyo na, eh mabaho pa rin. Napakamalas naman, pero pagkatapos ng session ng ROTC ay tuloy ang gala ko. Magba-bus ako papuntang SM Bacoor at doon, astig na astig ang pormahang naka-full military outfit, boots, sabay papasok ng naka-arcade para maglaro ng Street Fighter sa Quantum. Ganyan ang buhay ko noong 2000s tuwing linggo. 

Balik tayo sa CAT. Naaalala ko pa na ang pangalan ng commandant namin ay si Mr. Grajo. Talaga nga namang matatakot ako dahil mukha talaga siyang military na malaki ang pangangatawan at boses. Talaga nga naman na naka-full battle gear nung graduation na ng CAT at naka-beret at smarteng-smarte ang kilos. Hindi man kami ang nanalong best platoon, ay laking ginhawa na sa amin yung naipasa namin ang CAT at mahihirang kaming mga reserve citizens kapag nagkagiyera sa Pilipinas vs mga DDS lol siyempre joke lang. Pagkatapos ng every training, diretso kami noon sa 7-Eleven San Andres, ang pinakamatandang 7-Eleven sa buong San Andres Bukid. May isang bibili ng Slurpee at dahil free pa noon ang mag-refill, siyempre, pasa-pasa na ang isang baso. Well, yes super nrain freezing yan naman ang naaalala ko sa Slurpee.

Ngayon, kapag naaalala mo ang CAT, hindi mo na iniisip ang pagod ng Friday afternoon o ang pawis sa ilalim ng araw. Ang bumabalik na lang sa alaala ay ang suot mong army green cap, ang sabay-sabay ninyong pagmamartsa, ang malakas na sigaw ng commander, at ang simpleng kilig habang katabi mo siya sa linya. CAT every Friday at 4PM wasn’t just training—it was the perfect ending to a school week, raw, simple, and unforgettable.

Jack's Biking Chronicles - Bisikleta Iglesia: 14 Simbahan, Isang Panata

 

San Francisco de Malabon Parish Church in General Trias, Cavite

Back in 2022 and 2023, I was able to do something unique that connected to my faith as a Catholic. Even when we were young ones, we were able to experience traditions like this every Semana Santa, which is the Visita Iglesia. Visita Iglesia (Spanish for "church visit") is a Filipino Catholic Holy Week tradition where devotees visit and pray in at least seven (or 14) churches, typically on Maundy Thursday or Good Friday. It is a pilgrimage to honor the Blessed Sacrament and meditate on the Stations of the Cross, commemorating Jesus' journey to Calvary. What I say is unique because I did it by biking, a sacrifice under the heat of the sun in March and April, where the temperature really rises hot as hell in the streets, on the highways. 

Tinawag ko itong Bisikleta Iglesia—isang personal na panata kung saan binisita ko ang 14 na simbahan, sakay ng bisikleta, mula Cavite hanggang iba’t ibang sulok ng Maynila. Hindi ito basta ride lang. Isa itong novena on wheels. Back in 2023 naman, I did roam the churches in Cavite, kung saan mas mahirap, even if under isang probinsiya lang, siya ay malalayo ang kailangang padyakin. Uubos ka talaga ng napakaraming enerhiya sa pagpadyak sa bawat munisipyo ng Cavite. 

Naghanda ako ng maraming lalagyan ng tubig, tutal tatlo naman ang lalagyan ko sa bike dahil alam kong kakailanganin ko ’yon sa tindi ng init ng panahon tuwing Holy Week sa Pilipinas. Kailangan lagi kang hydrated para hindi ka mahilo sa pagpadyak. Alas kuwatro pa lang ng madaling-araw noon ay nakagayak na ako at handa na ang aking novena, mga lalagyan ng tubig, sound speakers ng bike at higit sa lahat pocket money at baong dasal sa pagbiyahe sa malalayong lugar. Siguro kung okay pa rin ang kalusugan ko sa kasalukuyan ay baka nasa kalye ako ngayon at bumibisita sa mga simbahan para mag-Visita Iglesia. I will always love that vibe. Basta sa Panginoon ay handa akong magsakripisyo, kahit ano pang circumstances na suongin, init man o ulan, ay wala akong pakialam; ang tanging focus ko talaga noon ay tapusin ang labing-apat na simbahan. And I did it not once, but twice!

Tree 63 - Blessed Be Your Name

Sa bawat simbahan, humihinto ako—hindi para magpahinga lang, kundi para magnilay. Tahimik na dasal, pasasalamat, at paghingi ng lakas. Hindi ko man maalala ngayon ang eksaktong pagkakasunod-sunod ng 14 na simbahan, malinaw pa rin ang pakiramdam ng bawat paghinto—parang bawat isa ay himpilan ng sariling krus na aking pinapasan.

Hindi biro ang pagbibisikleta mula Cavite papuntang Maynila, lalo na sa init ng Biyernes Santo. Walang lilim sa ilang bahagi ng daan, at ang sikat ng araw ay tila sinusubok ang tibay ng aking panata. Ang pit stop ko lang para magpalamig ay ang 7-Eleven para mag-impok ulit ng tubig at kumain ng kahit tinapay o di kaya ang baon kong saging.

Pero doon ko naramdaman ang kakaibang kapayapaan.

Habang pumapadyak ako, iniisip ko—ganito rin siguro ang pakiramdam ng isang deboto: pagod, uhaw, pero tuloy pa rin. Hindi dahil kailangan, kundi dahil gusto. Dahil may dahilan. Dahil may pananampalataya.

Maaaring hindi ako makapadyak ngayon, pero ang panata ay nananatili. Hindi nasusukat sa layo ng nararating, kundi sa lalim ng pananampalataya.

Ang Bisikleta Iglesia ay hindi lang tungkol sa bisikleta o sa 14 na simbahan—ito ay tungkol sa paglalakbay ng puso. At kahit saan man dalhin ng panahon o sitwasyon, dala ko pa rin ang aral ng paglalakbay na iyon.

Balang araw, kapag kaya na ulit, babalik ako sa kalsada.

At muli, papadyak—hindi lang para makarating, kundi para manampalataya

Ang mga simbahan sa Maynila na aking pinuntahan noong 2022:

1. Minor Basilica and Metropolitan Cathedral of the Immaculate Conception - The Manila Cathedral

2. National Shrine of Our Lady of Loreto - Sampaloc, Manila

3. St. Anthony Shrine - Sampaloc, Manila

4. Quiapo Church - Minor Basilica & National Shrine of Jesus Nazareno

5. Our Lady of the Airways Parish - NAIA Rd, Pasay City

6. Cathedral Parish of St. Andrew - Parañaque Cathedral

7. Archdiocesan Shrine of the Blessed Sacrament (Archdiocese of Manila) - Sta Cruz, Manila

8. Minor Basilica and National Shrine of Saint Lorenzo Ruiz (Binondo Church)

9. Holy Cross Parish Church - Tejeros, Makati City

10. Archdiocesan Shrine of Espiritu Santo - Tayuman Church

11. Benedictine Abbey of Our Lady of Montserrat (San Beda Church)

12. Minor Basilica and Archdiocesan Shrine Parish of Santo Niño de Tondo - Tondo, Manila

13. Minor Basilica of San Sebastian and Archdiocesan Shrine of Our Lady of Mount Carmel (Archdiocese of Manila)

14. San Fernando de Dilao Parish - Paco Church (Archdiocese of Manila)